18 kwietnia 2019

ODPOWIEDZIALNOŚĆ CZŁONKÓW ZARZĄDU SPÓŁEK KAPITAŁOWYCH
– słowo wstępu do cyklu artykułów poświęconych odpowiedzialności cywilnej, karnej oraz podatkowej osób piastujących funkcje członka zarządu

 

Wychodząc naprzeciw potrzebom naszych klientów oraz zauważając intensyfikowanie się zjawiska bezskuteczności egzekucji prowadzonych przeciwko spółkom kapitałowym (tj. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółce akcyjnej) chcemy poświęcić Państwa uwadze tematykę odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych w sytuacji bezskuteczności postępowania egzekucyjnego spółki oraz zaistnienia stanu niewypłacalności spółki.

Rodzaje odpowiedzialności członków zarządu
Członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność cywilną, karną oraz karno-skarbową wynikającą z niewykonania ciążących na nich lub na Spółce zobowiązań przewidzianych przepisami prawa. Członkowie zarządu ponoszą również ryzyko pozbawienia ich przez Sąd prawa prowadzenia działalności gospodarczej na czas określony, od roku do lat dziesięciu. Poniżej skrótowo wskazane zostały najważniejsze podstawy prawne warunkujące odpowiedzialność członków zarządu.

Odpowiedzialność cywilna
Art. 299 k.s.h. – Co do zasady to spółka jest podmiotem praw i obowiązków, tym samym to ona powinna ponosić odpowiedzialność za wywiązanie się z zaciągniętych zobowiązań. Natomiast w sytuacji, gdy egzekucja prowadzona z majątku spółki okaże się bezskuteczna, wierzyciel spółki może dochodzić zaspokojenia z majątku prywatnego członków Zarządu.

Art. 21 pr. up. – Członkowie zarządu spółki zobowiązani są w oznaczonym przepisami prawa upadłościowego terminie złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w momencie wystąpienia stanu niewypłacalności spółki. W razie niezłożenia lub spóźnionego złożenia przedmiotowego wniosku, członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność względem wierzyciela za powstałą szkodę.

Art. 415 k.c. przewiduje odpowiedzialność członków zarządu za wyrządzoną z ich winy szkodę.  W powyższym przypadku powództwo wytacza się przeciwko konkretnym członkom zarządu.

Odpowiedzialność karna
Art. 586 k.s.h. – Członkowie zarządu ponoszą również odpowiedzialność karną z tytułu niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie przewidzianym w przepisach prawa upadłościowego.

Odpowiedzialność wynikająca z Art. 116 Ordynacji podatkowej
Ponadto, członkowie zarządu ponoszą solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki w sytuacji, gdy egzekucja z jej majątku okaże się bezskuteczna.

Kto ponosi odpowiedzialność?
Mimo tego, że organ uprawniony do prowadzenia spraw spółki oraz jej reprezentacji jest wieloosobowy, to odpowiedzialność spoczywa na każdym kto piastuje funkcję członka zarządu. Odpowiedzialność przewidziana przepisami wskazanymi powyżej dotyczy wszystkich członków zarządu pełniących funkcje od momentu powstania zobowiązania lub wystąpienia podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Decydujący jest okres pełnienia funkcji w zarządzie, tj. moment uzyskania i wygaśnięcia mandatu, a nie data wpisania i wykreślenia danej osoby z KRS. Należy wskazać, że przedmiotowej odpowiedzialności nie podlegają osoby pełniące funkcji prokurenta czy pełnomocnika.

Podsumowując należy wskazać, że osoby piastujące funkcję członka zarządu w spółkach kapitałowych muszą brać pod rozwagę to, że mogą zostać pociągnięci do odpowiedzialności w przypadku gdy wierzyciel nie będzie mógł skutecznie zaspokoić swoich roszczeń z majątku spółki. W kolejnych artykułach zostanie szczegółowo omówiona odpowiedzialność cywilna, karna oraz podatkowa członków zarządu.

 

Izabela Cybul, Marcin Zawistowski