24 maja 2019

ODPOWIEDZIALNOŚĆ CZŁONKÓW ZARZĄDU SPÓŁEK KAPITAŁOWYCH
Odpowiedzialność cywilna za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie na podstawie art. 21 prawa upadłościowego

 

W drugim z cyklu artykułów poświęconych tematyce odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych, zostanie omówione zagadnienie dotyczące odpowiedzialności członków zarządu przewidzianej w art. 21 Ustawy prawo upadłościowe z dnia 28 lutego 2003 r. (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r. poz. 498) (dalej jako: „pr. up”).

Zgodnie z ust. 2 powyższego artykułu „Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna […] obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami.”. Jeśli wspomnianym dłużnikiem jest spółka kapitałowa (inaczej niż na gruncie art. 299 ks.s.h. odpowiedzialność ponoszą także członkowie zarządu spółki akcyjnej) to obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spoczywa na wszystkich członkach zarządu spółki oraz likwidatorach. Odpowiedzialność ta jest niezależna od ujawnienia w rejestrze przedsiębiorców KRS ani dalszego pełnienia funkcji w zarządzie.

Jeżeli nowy członek zarządu spółki został powołany po upływie terminu do złożenia wniosku o upadłość, to na nim także spoczywa obowiązek niezwłocznego złożenia takiego wniosku. Obowiązanymi do złożenia takiego wniosku nie są natomiast prokurenci, pełnomocnicy spółki. Istotne jest to, że wniosek o ogłoszenie upadłości można złożyć nawet jednoosobowo niezależnie od zasad reprezentacji spółki, bowiem obowiązek ten spoczywa na każdym członku zarządu, nawet jeżeli pozostali członkowie lub wspólnicy są temu przeciwni.

Nie zwalnia od odpowiedzialności złożenie nieskutecznego wniosku o ogłoszenie upadłości, bowiem wniosek zwrócony przez sąd traktowany jest jako niezłożony. Od obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie zwalnia także przeświadczenie, że majątek spółki nie wystarczałby na koszty postępowania upadłościowego i podlegałby w związku z tym oddaleniu.

Podstawą do ogłoszenia upadłości spółki jest stan jej niewypłacalności. Uznanie spółki za niewypłacalną następuje przede wszystkim w sytuacji, kiedy spółka utraciła zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (domniemuje się taką sytuację jeżeli opóźnienie przekracza trzy miesiące), a także kiedy zobowiązania pieniężne spółki przekraczają wartość jej majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.

Członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wskutek niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości we wskazanym powyżej terminie. Szkoda rozumiana jest jako pozbawienie wierzyciela spółki zaspokojenia lub zaspokojenie jego wierzytelności w mniejszym stopniu poprzez spóźnione złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.

Ciężar udowodnienia braku winy w niewykonaniu obowiązku spoczywa na pozwanym członku zarządu. Należy podkreślić, że członkowie zarządu mogą uwolnić się od przedmiotowej odpowiedzialności jeżeli wykażą, że w terminie przewidzianym do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, otwarto postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu.

Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdzić iż pełnienie funkcji członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz akcyjną wiąże się z ponoszeniem odpowiedzialności w przypadku niewypłacalności spółki. Tym samym należy na bieżąco nadzorować sytuację finansową spółki i jej zdolność do wypełniania zaciągniętych zobowiązań.

 

Adwokat Marcin Zawistowski
Aplikant radcowski Izabela Cybul

 

link do części pierwszej: Odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych cz. I