3 czerwca 2019

Wzrost liczby postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych

Mimo wzrostu PKB oraz jak wydawać by się mogło sprzyjającej koniunktury gospodarczej, z roku na rośnie liczba postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych. Wzrost liczby tych postępowań wynika przede wszystkim z ciągle rosnących cen oraz korzystnych rozwiązań wprowadzonych przez ustawodawcę w ustawach Prawo Upadłościowe i Prawo Restrukturyzacyjne.

Zgodnie z raportem opublikowanym przez Centralny Ośrodek Informacji Gospodarczej, w 2018 r. polskie sądy wydały 6.570 postanowień dotyczących ogłoszenia upadłości konsumenckiej, 615 dotyczących ogłoszenia upadłości przedsiębiorstw oraz 465 postanowień dotyczących rozpoczęcia postępowania restrukturyzacyjnego. Do dnia 30 kwietnia 2019 r. w ogłoszono upadłość 2.620 konsumentów, 215 przedsiębiorstw oraz wszczęto 162 postępowania restrukturyzacyjne. Wszystko to potwierdza trend wzrostowy w ilości otwieranych postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych.

Największy wzrost liczby postępowań o ogłoszenie upadłości dotyczył przedsiębiorstw z sektora górniczego, energetycznego i farmaceutycznego, natomiast w przemyśle chemicznych odnotowano spadek liczby upadłości. W ciągu ostatniego roku, znacznie zwiększyła się liczna upadłości przedsiębiorców działających w sektorze budowlanym i dotyczy to aż 87 przedsiębiorstw, co jest wynikiem najwyższym od 2016 r. Obok budownictwa, zagrożone są także przedsiębiorstwa z sektora handlu hurtowego i detalicznego oraz przetwórstwa przemysłowego. Najwięcej postępowań dotyczy spółek z ograniczoną odpowiedzialnością- ok. 55% oraz indywidualnych działalności gospodarczych – ponad 25%. W 2018 r. postępowania upadłościowe dotyczące przedsiębiorców toczyły się najczęściej w województwie mazowieckim – 23,74% oraz śląskim- 11,71%. Jeśli chodzi o miasta, to najwięcej postępowań prowadzono w Warszawie, Krakowie oraz we Wrocławiu. Jak prognozuje Korporacja Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych, na koniec roku 2019, liczba wszczętych postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych w stosunku do przedsiębiorców może sięgnąć ok. 1.200.

W 2018 r. wzrosła także liczba upadłości konsumenckich. Sądy ogłosiły upadłość ponad 6,5 tysiąca osób. Jak wynika z danych Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor oraz Biura Informacji Kredytowej jest to liczba o 25% wyższa niż liczba ogłoszonych upadłości konsumenckich w 2017 r.

Instytucja upadłości konsumenckiej została wprowadzona przez ustawodawcę 1 marca 2009 r. Od samego początku, instytucja ta cieszyła się dużym zainteresowaniem konsumentów, jednak prawdziwy wzrost składanych wniosków o ogłoszenie upadłości konsumenckiej nastąpił w 2015 r. Wówczas wprowadzone zostały zmiany w Prawie Upadłościowym, które łagodziły warunki ubiegania się o upadłość konsumencką.

Ze statystyk wynika, iż najczęściej wnioski o ogłoszenie upadłości konsumenckiej są składane przez mieszkańców województwa mazowieckiego- ok. 20%, śląskiego- ok. 11,9% oraz małopolskiego- ok. 8,4%. Znaczną większość dłużników stanowią kobiety, a co czwarta osoba występująca z takim wnioskiem ma między 36-45 lat, lecz widocznym jest także wzrost dłużników po 56 roku życia. Co prawda, w mniejszym stopniu, ale przybyło także wniosków złożonych przez osoby po 66 roku życia, jak również tych po 75 roku życia. W ostatnim roku zanotowano także wysoki odsetek wniosków o ogłoszenie upadłości konsumenckiej złożony przez osoby z przedziału wiekowego od 26 do 34 lat.

Długi osób, które występowały z wnioskiem o ogłoszenie swojej upadłości często przekraczały kwoty nawet kilkumilionowe, a najwyższy dług wynosił 8,3 mln zł, drugi- ok. 5,3 mln zł, trzeci – ok. 4,3 mln zł. Łącznie zadłużenie osób, którym udało się ogłosić swoją upadłość w 2018 r. wyniosły 732,4 mln zł. Co ciekawe, w większości przypadków, nieuregulowane zobowiązania wynikają z zobowiązań kredytowych, bo aż 679,4 mln zł. Zadłużenie części z upadłych wynikało wyłącznie z zaciągniętych przez nich kredytów mieszkaniowych (145 osób zaciągnęło kredyty mieszkaniowe o łącznej wartości 102,4 mln zł), część dodatkowo spłacała kredyty konsumpcyjne (w takiej sytuacji było 347 osób, których zadłużenie wyniosło łącznie 270,7 mln zł). Najczęściej podstawą do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości konsumenckiej były nieuregulowane kredyty konsumpcyjne – 2.372 dłużników posiadało ponad 306 mln zł, a każdy z nich posiadał kredyt o przeciętnej wartości 81.826 zł.

W 2018 r. została przygotowana nowelizacja Prawa Upadłościowego, w zakresie regulującym upadłość konsumencką. Zgodnie z projektem, nie będą miały znaczenia przyczyny niewypłacalności dłużnika. Osoba występująca z wnioskiem o ogłoszenie upadłości konsumenckiej nie będzie musiała wykazywać, iż popadła w stan niewypłacalności wskutek niezawinionych okoliczności czy też zaniedbań, a nawet umyślnych zachowań. Ponadto planowane jest, ażeby z upadłości konsumenckiej mogły także skorzystać osoby prowadzące działalność gospodarczą. Nowym rozwiązaniem ma być także możliwość warunkowego umorzenia zobowiązań dłużnika, w sytuacji, gdy niemożność spłaty wierzycieli nie ma charakteru trwałego. Co więcej, planowane jest także wprowadzenie możliwości zawarcia porozumienia z wierzycielami przez dłużnika, który będzie mógł z własnej inicjatywy zawrzeć porozumienie z wierzycielami.

Ustawodawca przewiduje dalszą liberalizację przepisów dotyczących upadłości konsumenckiej. W związku z czym, należy przypuszczać, że wniosków o ogłoszenie upadłości konsumenckiej będzie przybywać.