Forma odpowiedzi na roszczenia z tytułu rękojmi

Mimo, iż regulacje dotyczące gwarancji i rękojmi z tytułu sprzedaży obowiązują w Polsce już od ponad 5 lat, wielu przedsiębiorców napotyka trudności w realizacji wynikających z tych przepisów obowiązków.

Regulacje dotyczące gwarancji i rękojmi, które weszły w życie w dniu 25 grudnia 2014 r., w znaczący sposób określiły na nowo prawa i obowiązki w relacjach między kupującym i sprzedającym. Spowodowały m.in. zwiększoną odpowiedzialność sprzedawcy z jednoczesnym zwiększeniem uprawnień kupującego. Wskazać należy, iż jednym z najczęstszych błędów, z którymi spotykamy się w trakcie praktyki zawodowej, jest brak prawidłowej reakcji przedsiębiorcy na zgłoszone przez konsumenta roszczenie z tytułu rękojmi.

Zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami, sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę fizyczną lub prawną (rękojmia). W przypadku zaistnienia wady fizycznej rzeczy sprzedanej, konsumentowi przysługują następujące uprawnienia:

  1. złożenie oświadczenie o obniżeniu ceny,
  2. złożenie oświadczenie o odstąpieniu od umowy,
  3. żądanie usunięcia wady lub wymiany na rzecz wolną od wad.

Uprawnienia przysługujące kupującemu realizuje się poprzez złożenie sprzedawcy odpowiedniego oświadczenia.

Zgodnie z art. 5615 Kodeksu cywilnego, jeżeli kupujący będący konsumentem zażądał wymiany rzeczy lub usunięcia wady albo złożył oświadczenie o obniżeniu ceny, określając kwotę, o którą cena ma być obniżona, a sprzedawca nie ustosunkował się do tego żądania w terminie czternastu dni, uważa się, że żądanie to uznał za uzasadnione. Należy uznać, że podstawową funkcją komentowanego uregulowania jest „zdyscyplinowanie” sprzedawcy w celu usunięcia niepewności co do tego, czy będzie on kwestionował realizację przez kupującego uprawnień z tytułu rękojmi1.

Brak odpowiedzi na reklamację w terminie 14 dni powoduje więc powstanie korzystnej sytuacji po stronie konsumenta i skutkuje uznaniem, że żądanie to zostało uznane za uzasadnione. W istocie mamy tu do czynienia z regułą interpretacyjną, która powoduje uznanie milczenia sprzedawcy za oświadczenie stanowiące uznanie żądań (roszczeń z tytułu rękojmi) zgłoszonych przez kupującego-konsumenta. Jest to tzw. uznanie właściwe, powodujące przerwanie biegu terminu przedawnienia (art. 123 § 1 pkt 2 Kodeksu Cywilnego) oraz dalsze korzystne skutki – w tym w zakresie rozkładu ciężaru dowodu2.

Forma zgłoszenia żądań przez kupującego.

Ustawodawca nie wprowadza wymogów formalnych dla formy oświadczenia kupującego. Termin 14-dniowy dla sprzedawcy rozpoczyna bieg od dnia doręczenia oświadczenia zawierającego żądania kupującego. Przy obliczaniu 14-dniowego terminu na ustosunkowanie się do żądania konsumenta określonego w reklamacji, należy pamiętać, że chodzi o dni kalendarzowe, nie o robocze. Inne postanowienia regulaminu czy umowy zostaną uznane za klauzule niedozwolone.

Ustosunkowanie się do żądań kupującego przez sprzedawcę.

Sprzedawca może ustosunkować się do żądań kupującego w dowolnej formie – przed upływem 14-dniowego terminu. Należy szczególnie podkreślić, że udzielenie odpowiedzi na zgłoszone roszczenie zostanie uznane za dostarczone w dniu, w którym konsument będzie mógł zaznajomić się z treścią pisma. Istotna pod tym względem będzie więc nie data wysłania odpowiedzi, a data otrzymania jej przez adresata. Dlatego też przedsiębiorca, który zwleka z wysłaniem odpowiedzi do ostatniego dnia, ryzykuje, że przesyłka nie dojdzie do konsumenta na czas, co będzie można zinterpretować jako brak odpowiedzi na reklamację.

Tym samym, ze względu na uchybienie ustawowemu terminowi odpowiedzi, przedsiębiorca narazi się na konsekwencje, jakie przewiduje ustawa. Odpowiedzialność za skuteczne dostarczenie odpowiedzi konsumentowi leży po stronie przedsiębiorcy, niedopuszczalne są więc postanowienia umowne przerzucające ciężar odpowiedzialności na konsumenta, a jeśli takie zostaną wprowadzone, uznane zostaną za klauzulę niedozwoloną.

Forma odpowiedzi.

Sprzedawca powinien w 14-dniowym terminie jednoznacznie wskazać, czy żądania konsumenta uznaje, czy nie – wymagana jest więc odpowiedź „merytoryczna”, a więc taka, z której wynika stanowisko sprzedawcy w przedmiocie uznania lub nie żądań kupującego. W przypadku odmowy, przedsiębiorca powinien wskazać uzasadnienie takiej odmowy.

Jednym z najczęstszych błędów, jakie popełniają przedsiębiorcy, jest udzielanie odpowiedzi o konieczności uzyskania opinii rzeczoznawcy, bez zajęcia kategorycznego stanowiska: „tak” lub „nie”. Może wydawać się, że oczekiwanie przez przedsiębiorcę na informację od rzeczoznawcy czy producenta towaru co do istnienia wady, przedłuży termin odpowiedzi na reklamację – nic jednak bardziej mylnego. Przepisy nie przewidują żadnych wyjątków w tym zakresie. Jeżeli więc przedsiębiorca faktycznie będzie musiał oczekiwać na taką opinię, należy kategorycznie w pierwszej kolejności odrzucić reklamację konsumenta.

Skutki milczącego uznania roszczenia.

Uznanie żądania konsumenta za zasadne w wyniku braku odpowiedzi na reklamację powoduje nie tylko konieczność spełnienia przez przedsiębiorcę żądania wskazanego w reklamacji, lecz także – wskutek domniemania istnienia wady fizycznej – oznacza przyznanie przez przedsiębiorcę, że towar ma wady fizyczne, tzn. był niezgodny z umową w chwili jego wydania.

W odniesieniu do aktualnego stanu prawnego, nie dotyczy to jednak sytuacji nieobjętej domniemaniem z art. 5562 Kodeksu cywilnego, a więc gdy do stwierdzenia wady dojdzie po upływie roku od wydania rzeczy – wtedy sprzedawca może wykazywać, że wada istniała w chwili wydania rzeczy kupującemu3.

 

radca prawny Magda Kwiatkowska

 


1 J. Jeziorom w: E. Gniewek (red.), Kodeks cywilny, komentarz, 2019.

2 A. Kołodziej, w: J. Jezioro (red.), Ustawa, s. 264, oraz przywołana tam literatura.

3 B. Kaczmarek-Templin, P. Stec, D. Szostak (red.), Ustawa o prawach konsumenta, s. 445–446 z powołaniem się na stanowisko J. Pisulińskiego, w: SPP, t. 7, 2004, s. 194–195