Rok 2025 można już teraz nazwać rokiem dużych zmian w prawie pracy. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej intensywnie pracuje nad przepisami, które mają co do zasady wzmocnić pozycję pracowników jako słabszego ogniwa stosunku pracy. Dla pracodawców oznacza to przede wszystkim wzrost obowiązków i kosztów. W dzisiejszym artykule przybliżę kluczowe projekty ustaw, które mogą znacząco zmienić relacje na rynku pracy. Warto pamiętać, że to wciąż propozycje – ich ostateczny kształt może jeszcze ulec zmianie.
Koniec z bezpłatnymi stażami
W ostatnich latach coraz głośniej mówi się o problemie bezpłatnych staży, które często nie wiązały się z żadnym wynagrodzeniem, mimo, że stażyści realnie świadczyli pracę. Argumentem za taką formą zatrudnienia było zdobycie doświadczenia, które miało zaprocentować w przyszłości.
Obecnie w Brukseli trwają prace nad dyrektywą zakazującą bezpłatnych staży. Równolegle Ministerstwo Pracy przygotowało projekt ustawy, którego celem jest wyeliminowanie tego typu praktyk. Nowe przepisy mają poprawić jakość staży, chronić młodych i bezrobotnych przed nadużyciami oraz zapewnić, że za każdą pracę należy się wynagrodzenie.
Nowe uprawnienia dla Państwowej Inspekcji Pracy
Prace nad projektem ustawy o PIP nabierają tempa, w najbliższym czasie inspektorzy uzyskają nowe uprawnienia. Najważniejsze zmiany jakie mogę czekać pracowników i pracodawców, to m.in.: uprawnienie PIP do wydawania decyzji administracyjnych o przekształceniu nieprawidłowo zawartych umów cywilnoprawnych w umowy o pracę, co najmniej dwukrotne zwiększenie maksymalnej wysokości grzywny, jaką PIP może nałożyć w postępowaniu mandatowym. Dość ciekawą i budzącą wątpliwości wśród ekspertów jest szerokie uprawnienie PIP w zakresie zmian umów cywilnoprawnych w umowy o pracę czyli tak naprawdę jednostronna decyzja organu. Inspekcja podkreśla, że reforma nie ma na celu całkowitego wyeliminowania umów cywilnoprawnych.
Zmiana w naliczaniu stażu pracy
W piątek, 12 września, Sejm uchwalił ustawę nowelizującą Kodeks pracy w zakresie wliczania do stażu pracy okresów przepracowanych na podstawie umów cywilnoprawnych oraz prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej. To istotna i przełomowa zmiana, która może znacząco wpłynąć na sytuację wielu pracowników. Do stażu pracy będą się wliczać m.in.: okresy wykonywania umowy zlecenia, świadczenia usług, umowy agencyjnej oraz okres pozostawania osobą współpracującą. Nowe przepisy będą obowiązywały od 1 stycznia 2026 r. – dla pracodawców z sektora finansów publicznych. Pracodawcy z sektora prywatnego mają nieco więcej czasu aby stosować nowe przepisy, które w ich przypadku wchodzą w życie od pierwszego dnia miesiąca po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy.
Skrócony czas pracy
15 września zakończono nabór dla pracodawców do udziału w pilotażu skróconego czasu pracy z zachowaniem wynagrodzenia. Jak wskazało Ministerstwo – do programu zgłosiło się aż 1994 pracodawców. Ministerstwo otworzyło pilotaż na pracodawców różnej wielkości z sektora prywatnego i publicznego ze wszystkich branż.
Jak wskazało Ministerstwo, czterodniowy tydzień pracy to tylko jeden ze sposobów na skrócenie czasu pracy. Pracodawcy mogą w ramach pilotażu również przetestować mniejszą liczbę godzin roboczych każdego dnia, udzielenie dodatkowego urlopu lub swój autorski model skrócenia czasu pracy z zachowaniem wynagrodzenia.
Ministerstwo uważa, że polski rynek pracy potrzebuje zmian, wskazując że ośmiogodzinny dzień pracy wprowadzono w Polsce 107 lat temu, a wolne soboty ponad 50 lat temu. W tym czasie wiele się zmieniło. Nowe technologie znacząco podniosły efektywność pracy, a wiele krajów, firm i instytucji już dziś skraca czas pracy.
Przed nami istotne zmiany w prawie pracy – pozostaje pytanie, czy przyniosą one realne korzyści pracownikom, ułatwią funkcjonowanie pracodawcom, czy też wprowadzą nowe wyzwania dla obu stron. Warto uważnie śledzić dalszy przebieg prac legislacyjnych.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie jest to porada prawna.
Stan prawny na dzień 19 września 2025 r.
Autor / Redaktor cyklu:
