Zaufanie między pracodawcą a pracownikiem stanowi kluczowy element efektywnej współpracy. Choć w przepisach prawa pracy nie znajdziemy wprost regulacji dotyczącej obowiązku istnienia zaufania, jego brak może w praktyce prowadzić do licznych trudności – zarówno organizacyjnych, jak i komunikacyjnych. Pracodawca może być wówczas zmuszony do stałej kontroli wykonywania obowiązków, a pracownik może podejrzewać pracodawcę o złe intencje. Taka sytuacja negatywnie wpływa na atmosferę pracy i efektywność całej organizacji.
Umowę o pracę można rozwiązać za wypowiedzeniem zarówno z inicjatywy pracodawcy, jak i pracownika. W przypadku wypowiedzenia ze strony pracodawcy konieczne jest wskazanie przyczyny rozwiązania stosunku pracy. Powinna być ona rzeczywista, konkretna i zrozumiała dla pracownika – w przeciwnym razie może zostać uznana za pozorną, co otwiera drogę do zakwestionowania jej przed sądem.
Sąd Najwyższy uznaje, że utrata zaufania może stanowić uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia, jednak nie może być formułowana w sposób ogólnikowy. Pracodawca musi wskazać konkretne okoliczności faktyczne, które doprowadziły do utraty zaufania. Nie wystarczy powołanie się na subiektywne odczucia – niezbędne są racjonalne i obiektywne podstawy, które mogą zostać ocenione przez sąd.
Jeśli pracodawca nie wykaże w wypowiedzeniu konkretnych przyczyn utraty zaufania, pracownik ma prawo zakwestionować zasadność takiego rozwiązania umowy. Warto zatem pamiętać, że utrata zaufania nie stanowi podstawy absolutnej i nie zwalnia z obowiązku precyzyjnego sformułowania uzasadnienia.
Ponadto brak zaufania nie może być podstawą rozwiązania umowy o pracę w trybie dyscyplinarnym, czyli bez wypowiedzenia, ponieważ nie należy do katalogu przyczyn uzasadniających natychmiastowe zwolnienie. Utrata zaufania może wynikać z uchybień, które nie zawsze mają charakter ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych.
Orzecznictwo Sądu Najwyższego potwierdza dopuszczalność powołania się na utratę zaufania jako przyczynę wypowiedzenia. Przykładowo:
– Wyrok SN z 20 października 1998 r. (I PKN 387/98) – pracownik ponosi odpowiedzialność za szkody wynikłe z niedbalstwa, np. z powodu braku nadzoru nad powierzonym mieniem.
– Wyrok SN z 14 lipca 1999 r. (I PKN 148/99) – główny księgowy dopuścił się rażących uchybień finansowych, co przy jego stanowisku uzasadniało utratę zaufania.
– Wyrok SN z 12 lipca 2001 r. (I PKN 539/00) – brak współpracy z przełożonymi i negatywne nastawienie do zmian organizacyjnych skutkowały podważeniem gwarancji należytego wykonywania obowiązków.
Podsumowując, utrata zaufania może być uzasadnionym powodem wypowiedzenia umowy o pracę, o ile zostanie właściwie i szczegółowo uzasadniona. Pracodawca powinien zadbać o staranne przygotowanie wypowiedzenia, uwzględniające konkretne i weryfikowalne okoliczności.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie jest to porada prawna.
Stan prawny na dzień 24 lipca 2025 r.
Autor:
Redaktor cyklu:
