Uzyskanie odszkodowania za chorobę zawodową w Polsce jest procesem wymagającym wykazania związku między stanem zdrowia, a warunkami pracy. W dzisiejszym artykule zwrócę szczególną uwagę na najistotniejsze kwestie o których należy pamiętać w kontekście możliwości uzyskania stosownego odszkodowania.
Stwierdzenie choroby zawodowej
Kluczowym etapem jest formalne stwierdzenie choroby zawodowej, co otwiera drogę do ubiegania się o świadczenia z tego tytułu. Procedura rozpoczyna się od zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. Może to zrobić zarówno pracownik lub były pracownik, jak i lekarz czy inspektor Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zgłoszenie trafia do właściwego państwowego inspektora sanitarnego, który wszczyna postępowanie wyjaśniające. Jednocześnie pracodawca ma obowiązek przygotować dokumentację dotyczącą warunków pracy osoby zgłaszającej, w tym informacje o narażeniu na czynniki szkodliwe.
Następnie osoba podejrzewająca u siebie chorobę zawodową kierowana jest na badania do jednostki orzeczniczej, zwykle poradni chorób zawodowych. Lekarz tej placówki przeprowadza badania oraz analizuje dostarczoną dokumentację, aby ocenić, czy dane schorzenie znajduje się w wykazie chorób zawodowych zawartym w rozporządzeniu Rady Ministrów. Jeśli lekarz potwierdzi związek choroby z wykonywaną pracą, sporządza stosowne orzeczenie, które przekazywane jest do państwowego inspektora sanitarnego. Ten z kolei wydaje decyzję administracyjną o uznaniu lub odmowie uznania choroby zawodowej. Od takiej decyzji można się odwołać – najpierw do wojewódzkiego inspektora sanitarnego, a następnie do sądu administracyjnego.
Świadczenia z systemu ubezpieczeń społecznych
Po uznaniu choroby zawodowej osoba poszkodowana może ubiegać się o świadczenia z systemu ubezpieczeń społecznych. Przysługują jej między innymi jednorazowe odszkodowanie wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, świadczenia rehabilitacyjne, renta z tytułu niezdolności do pracy, a także refundacja kosztów leczenia i możliwość przekwalifikowania zawodowego.
Jednorazowe odszkodowanie z ZUS – procedura
Aby otrzymać jednorazowe odszkodowanie, należy złożyć wniosek do ZUS, dołączając do niego decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej oraz orzeczenie lekarza orzecznika ZUS określające wysokość uszczerbku na zdrowiu. Kwota odszkodowania ustalana jest na podstawie procentowego uszczerbku i aktualnej stawki obowiązującej za każdy procent.
Czy roszczenia z tytułu choroby zawodowej ulegają przedawnieniu?
W kontekście przedawnienia roszczeń warto przytoczyć stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 13 lutego 2025 r., sygn. III PSK 5/24. Sąd wskazał, że „o dowiedzeniu się o szkodzie można mówić wtedy, gdy poszkodowany zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody, ma świadomość doznanej szkody”. Innymi słowy, początek biegu terminu przedawnienia należy wiązać z momentem, w którym kompetentna placówka medyczna rozpoznaje dane schorzenie i kwalifikuje je jako chorobę zawodową. Nie jest natomiast konieczne oczekiwanie na uprawomocnienie się decyzji właściwego organu administracyjnego.
Podsumowanie
Cały proces może być czasochłonny i angażować wiele instytucji, dlatego niezwykle istotne jest skrupulatne gromadzenie dokumentacji medycznej i zawodowej, która potwierdzi narażenie na szkodliwe czynniki oraz związane z tym skutki zdrowotne. W przypadku odmowy uznania choroby zawodowej lub przyznania świadczeń, istnieje możliwość dochodzenia roszczeń na drodze sądowej.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie jest to porada prawna.
Stan prawny na dzień 30 lipca 2025 r.
autor / redaktor cyklu:
