Wypadki i szkody na drogach publicznych – zwłaszcza tych należących do gmin, powiatów czy województw – nie należą do rzadkości. Niestety, w praktyce osoby poszkodowane często napotykają na trudności już na pierwszym etapie dochodzenia roszczeń – gdy próbują ustalić, kto ponosi odpowiedzialność za szkodę i kto ubezpiecza daną jednostkę samorządu terytorialnego. Zdarza się, że gmina lub zarząd dróg odmawia udzielenia informacji o numerze polisy OC czy nazwie ubezpieczyciela, a tym samym utrudnia poszkodowanym skuteczne dochodzenie odszkodowania.
Tymczasem wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 18 grudnia 2024 r. (sygn. II SAB/Ke 115/24) jednoznacznie potwierdza, że Dyrektor Zarządu Dróg Powiatowych – podobnie jak inne organy jednostek samorządu terytorialnego – jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, obejmującej również dane dotyczące polisy OC. Oznacza to, że poszkodowany ma prawo złożyć formalny wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a w przypadku długotrwałego braku odpowiedzi – wnieść skargę do sądu administracyjnego.
Sąd przypomniał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.), gmina, powiat oraz ich jednostki organizacyjne są zobowiązane do udostępniania informacji o swojej działalności, jeśli wykonują zadania publiczne i gospodarują majątkiem publicznym. W świetle art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c) u.d.i.p., informacją publiczną są m.in. dane dokumentujące sposób dysponowania majątkiem publicznym – a więc również umowy ubezpieczenia OC, polisy oraz dane ubezpieczyciela. Oznacza to, że obywatel, który doznał szkody np. w wyniku poślizgnięcia się na nieodśnieżonym chodniku, wpadnięcia w dziurę w drodze czy uszkodzenia pojazdu, ma prawo żądać od gminy lub zarządu dróg ujawnienia danych jej polisy OC – bez konieczności wytaczania powództwa sądowego.
Znaczenie wyroku dla dochodzenia roszczeń odszkodowawczych
W praktyce poszkodowani często spotykają się z sytuacją, gdy gmina lub zarząd dróg odmawia podania numeru polisy OC lub nazwy ubezpieczyciela, argumentując to np. ochroną danych czy brakiem obowiązku ujawnienia takich informacji.
Wyrok WSA w Kielcach jasno wskazuje, że takie stanowisko jest niezgodne z prawem. Informacja o tym, kto ubezpiecza jednostkę samorządu terytorialnego, jest informacją publiczną i powinna być udzielona na wniosek w terminie 14 dni.
Dzięki temu osoba poszkodowana może bezpośrednio zgłosić szkodę do właściwego ubezpieczyciela, uniknąć przewlekłości postępowania administracyjnego i szybciej rozpocząć procedurę likwidacyjną. Brak udostępnienia takiej informacji w terminie stanowi bezczynność organu, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Transparentność i odpowiedzialność jednostek publicznych
Wyrok ten potwierdza utrwaloną już w orzecznictwie zasadę, że jawność działania organów publicznych to nie tylko kwestia etyczna, ale też praktyczne narzędzie ochrony praw obywateli. Skoro jednostki samorządowe ubezpieczają się z funduszy publicznych, to obywatele mają prawo wiedzieć, gdzie trafiają te środki i kto ponosi odpowiedzialność za szkody wynikłe z niewłaściwego utrzymania infrastruktury. W ten sposób prawo dostępu do informacji publicznej staje się elementem systemu ochrony prawnej poszkodowanych – otwierając drogę do skutecznego dochodzenia roszczeń odszkodowawczych.
Wyrok WSA w Kielcach z 18 grudnia 2024 r. (II SAB/Ke 115/24) ma doniosłe znaczenie dla praktyki dochodzenia odszkodowań za szkody związane z infrastrukturą drogową. Dla osób dochodzących odszkodowań oznacza to prostą, ale ważną wskazówkę: zanim złożysz pozew, zacznij od wniosku o udostępnienie informacji publicznej – to często najkrótsza droga do ustalenia odpowiedzialnego podmiotu i jego ubezpieczyciela.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie jest to porada prawna.
Stan prawny na dzień 05 listopada 2025 r.
Autor / Redaktor cyklu:
