Kwestia odpowiedzialności przewoźnika lotniczego za utratę zwierzęcia domowego, takiego jak pies, budzi liczne kontrowersje. Najnowsze orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości (TS) Unii Europejskiej z 16 października 2025 r. (sprawa C-218/24, Iberia Líneas Aéreas de España) jednoznacznie rozstrzyga tę sprawę, kategoryzując przewożone zwierzęta jako „bagaż”, a nie „pasażera”. Ma to fundamentalne znaczenie dla określenia górnej granicy odszkodowania przysługującego właścicielom.
Utrata psa na lotnisku
Sprawa, która trafiła przed Trybunał, dotyczyła pasażerki F. podróżującej lotem z Buenos Aires do Barcelony, obsługiwanym przez przewoźnika Iberia. Ze względu na swoje rozmiary, pies miał podróżować w luku bagażowym. Pasażerka zarejestrowała transporter ze zwierzęciem, ale nie złożyła specjalnej deklaracji interesu w dostawie do miejsca przeznaczenia, przewidzianej w art. 22 ust. 2 Konwencji montrealskiej. Niestety, pies wydostał się z transportera w pobliżu samolotu i nie został odzyskany przez przewoźnika.
Właścicielka zażądała zadośćuczynienia za krzywdę w wysokości 5000 EUR. Iberia uznała swoją odpowiedzialność, ale tylko w granicach limitów określonych w Konwencji montrealskiej, dotyczących bagażu. Wątpliwość hiszpańskiego sądu sprowadzała się do tego, czy zwierzęta domowe mogą być wyłączone z pojęcia „bagażu” w świetle Konwencji.
Stanowisko Trybunału Sprawiedliwości: Pies to „bagaż”
Trybunał Sprawiedliwości, dokonując wykładni Konwencji o ujednoliceniu niektórych zasad dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego (Konwencja montrealska, dalej: PrzewLotK), przyjął jednolite i autonomiczne stanowisko:
Zwierzęta to „Bagaż”: TS uznał, że pojęcie „bagażu” w rozumieniu art. 17 ust. 2 PrzewLotK należy interpretować szeroko. Mimo że w zwykłym znaczeniu termin ten odnosi się do przedmiotów, Trybunał stwierdził, że nie wyklucza to zwierząt domowych z zakresu tego pojęcia.
Wykluczenie ze statusu „Pasażera”
Konwencja w art. 1 odrębnie wymienia przewóz osób, bagażu i ładunku. Dlatego zwierzę domowe nie wchodzi w zakres pojęcia „pasażera”, a więc nie ma do niego zastosowania system odpowiedzialności przewidziany dla osób (art. 17 ust. 1 i art. 21 PrzewLotK).
Choć Unia Europejska uznaje ochronę dobrostanu zwierząt (art. 13 TFUE) za cel interesu ogólnego, TS uznał, że ten przepis nie zakazuje transportowania zwierząt jako „bagażu” w ramach systemu odpowiedzialności, pod warunkiem pełnego uwzględnienia wymagań w zakresie ich dobrostanu.
Ograniczenie odpowiedzialności i wysokość odszkodowania
Kluczową konsekwencją uznania zwierzęcia za „bagaż” jest zastosowanie ograniczenia odpowiedzialności przewoźnika lotniczego, określonego w art. 22 ust. 2 PrzewLotK.
Od 28 grudnia 2019 r. górna granica odszkodowania w przypadku zniszczenia, utraty, uszkodzenia lub opóźnienia bagażu wynosi do 1288 Specjalnych Praw Ciągnienia (SDR) na pasażera (wcześniej, w okresie 2009-2019, było to 1131 SDR). Limit ten stanowi granicę bezwzględną i obejmuje zarówno krzywdę, jak i szkodę materialną wynikającą z utraty zwierzęcia.
Należy podkreślić, że limit nie jest kwotą ryczałtową przysługującą z mocy samego prawa każdemu pasażerowi. Odszkodowanie jest ograniczone do tej górnej kwoty, ale nie musi jej osiągnąć.
Możliwe jest ustalenie wyższej kwoty odszkodowania, ale tylko w przypadku, gdy pasażer złożył specjalną deklarację interesu w dostawie do miejsca przeznaczenia w chwili przekazania bagażu przewoźnikowi i, jeśli było to wymagane, uiścił dodatkową opłatę.
Podsumowując, wyrok TS jest przełomowy, ustala prawnie, że pies podróżujący samolotem jest traktowany jako bagaż. Oznacza to, że właściciele, którzy nie złożyli specjalnej deklaracji interesu, mogą liczyć na odszkodowanie ograniczone do górnego limitu przewidzianego w Konwencji montrealskiej dla bagażu rejestrowanego. Ten wyrok ma być w pełni stosowany przez polskie sądy i organy.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie jest to porada prawna.
Stan prawny na dzień 03 grudnia 2025 r.
Autor:
Redaktor cyklu:
