5 lutego 2026 r. Stały Komitet Rady Ministrów przyjął projekt ustawy reformującej funkcjonowanie Państwowej Inspekcji Pracy. Jej wdrożenie ma kluczowe znaczenie dla realizacji tzw. kamieni milowych Krajowego Planu Odbudowy, do których Polska zobowiązała się wobec Unii Europejskiej.
Stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Jak podkreśla Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, celem projektu jest wyposażenie zarówno Państwowej Inspekcji Pracy, jak i sądów pracy w skuteczniejsze narzędzia egzekwowania prawa pracy. Zmiany mają zapewnić pracownikom i pracodawcom większą pewność procedur oraz jasne i jednoznaczne zasady ich stosowania.
Ministerstwo przypomina, że zgodnie z Kodeksem pracy niedopuszczalne jest zastępowanie umowy o pracę umową cywilnoprawną, jeżeli praca wykonywana jest w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy – a więc określonego rodzaju, w konkretnym miejscu i czasie, pod kierownictwem pracodawcy oraz za wynagrodzeniem. Jednocześnie podkreślono, że nie każda umowa cywilnoprawna jest niezgodna z prawem – problem pojawia się wówczas, gdy służy ona fikcyjnemu obejściu przepisów prawa pracy.
Projekt przewiduje wprowadzenie – w ocenie resortu – efektywniejszych mechanizmów przeciwdziałania nieuprawnionemu zastępowaniu umów o pracę umowami cywilnoprawnymi oraz pracy „na czarno”. Kluczową zmianą ma być rozszerzenie uprawnień PIP w zakresie stwierdzania istnienia stosunku pracy.
Na etapie kontroli inspektor pracy będzie mógł skierować do przedsiębiorcy tzw. „polecenie”, którego celem jest doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem. W przypadku jego niewykonania projekt zakłada przekazanie okręgowym inspektorom pracy kompetencji do wydawania decyzji administracyjnych w sprawie istnienia stosunku pracy.
Dodatkowe założenia projektu
Warto zwrócić uwagę również na dodatkowe założenia projektu, które mają usprawnić działalność Państwowej Inspekcji Pracy. Wśród nich znalazły się m.in.: rozszerzenie wymiany informacji i danych pomiędzy ZUS, PIP i Krajową Administracją Skarbową na potrzeby kontroli oraz analizy ryzyka, opracowywanie przez Głównego Inspektora Pracy rocznych i wieloletnich programów kontroli opartych na analizie ryzyka oraz zmiany w zakresie wysokości kar grzywny za wykroczenia przeciwko prawom pracownika, które mają zapewnić skuteczniejszą ochronę pracowników i pełnić realną funkcję odstraszającą wobec pracodawców naruszających przepisy prawa pracy.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie jest to porada prawna.
Stan prawny na dzień 06 lutego 2026 r.
Autor / Redaktor cyklu:
