Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia kojarzy się najczęściej ze zwolnieniem dyscyplinarnym dokonywanym przez pracodawcę. Tymczasem przepisy prawa pracy przewidują również szczególny tryb zakończenia stosunku pracy przez pracownika ze skutkiem natychmiastowym – w sytuacji, gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia wobec niego swoich podstawowych obowiązków.
Podstawa prawna
Zgodnie z art. 55 § 1[1] Kodeksu pracy, pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia, jeżeli pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika. Jest to tzw. rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracodawcy.
Czym jest ciężkie naruszenie obowiązków pracodawcy?
Nie każde uchybienie pracodawcy uzasadnia natychmiastowe rozwiązanie umowy przez pracownika. Ustawodawca posługuje się pojęciem „ciężkiego naruszenia”, co oznacza, że musi ono mieć charakter szczególnie istotny.
Do najczęściej wskazywanych w orzecznictwie przykładów należą:
- niewypłacanie wynagrodzenia lub jego części,
- naruszenia zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
- mobbing lub tolerowanie mobbingu,
- naruszenie godności lub innych dóbr osobistych pracownika,
- dyskryminacja w zatrudnieniu.
Forma i termin złożenia oświadczenia
Rozwiązanie umowy w tym trybie powinno być dokonane na piśmie, jednak w przypadku niezachowania tej formy i złożenia oświadczenia np. e-mailem, nadal będzie ono skuteczne. W oświadczeniu pracownik powinien wskazać konkretną przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy.
Co istotne, pracownik ma ograniczony czas na skorzystanie z tego uprawnienia – oświadczenie powinno zostać złożone w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym pracownik dowiedział się o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy.
Odszkodowanie dla pracownika
W przypadku rozwiązania umowy o pracę przez pracownika w tym trybie przysługuje mu odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. W przypadku rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas określony przysługuje ono w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za okres wypowiedzenia.
Ryzyko dla pracownika
Decyzja o rozwiązaniu umowy w trybie natychmiastowym powinna być dobrze przemyślana. W przypadku, gdy przyczyna wskazana przez pracownika okaże się nieuzasadniona, pracodawca może dochodzić od pracownika odszkodowania.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie jest to porada prawna.
Stan prawny na dzień 23 kwietnia 2026 r.
Autor / Redaktor cyklu:
