Kontynuując tematykę projektów zmian ustawowych, w dzisiejszym artykule z cyklu pt. „Wtorkowe Poranki dla Budowlanki”, chcielibyśmy przedstawić Państwu proponowane zmiany w ustawie o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (numer projektu: UD224, „Projekt”). Projekt ustawy został opublikowany i przedstawiony do konsultacji w ostatnich dniach grudnia 2025 r., ale nadal nie opublikowano złożonych uwag.
Projektodawcy wskazują, że celem zmian jest usprawnienie postępowań, doprecyzowanie pojęć oraz dostosowanie polskich regulacji do prawa unijnego. W praktyce jednak oznacza to istotne przetasowanie kompetencji organów, rozszerzenie kręgu stron postępowań oraz dalszą formalizację procedury decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Decyzja środowiskowa nie w gminie, lecz w powiecie
Dużą zmianą systemową będzie przeniesienie właściwości do wydawania decyzji środowiskowych z organów gminy na starostów. Uzasadnienie projektu wskazuje, że gminy, ze względu na niewielką liczbę spraw i brak specjalizacji, nie są w stanie zapewnić wystarczającej jakości merytorycznej postępowań środowiskowych.
Dla wielu inwestorów oznaczać będzie to koncentrację postępowań środowiskowych na poziomie powiatu, mające zapewnić większą specjalizację organów prowadzących sprawy, ale także ryzyko wydłużenia czasu postępowań w starostwach już dziś przeciążonych innymi zadaniami administracyjnymi. W przypadkach miast na prawach powiatu, decyzje te nadal będą wydawane przez prezydentów miast.
Więcej stron postępowania
Projekt przewiduje istotne rozszerzenie kręgu stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Mają zostać uporządkowane zasady ustalania stron w oparciu o ewidencję gruntów i budynków oraz wprowadzony obowiązek wykazywania liczby stron, gdy przekracza ona 20. Z punktu widzenia inwestora kluczowe będzie precyzyjne ustalenie obszaru oddziaływania przedsięwzięcia oraz prawidłowe dane przestrzenne.
W praktyce oznaczać to będzie częstsze stosowanie zawiadomień w trybie obwieszczeń, co nie zawsze przekłada się na większe ryzyko zaskarżeń decyzji, bo nie każdy podmiot analizuje regularnie obwieszczenia urzędów.
Elektronizacja postępowań – obowiązek, nie wybór
W przypadku wejścia w życie Projektu zostanie wprowadzony obowiązek składania wniosków o decyzje środowiskowe w formie elektronicznej (obok aktualnie dopuszczalnej formy papierowej) oraz standaryzację formatów dokumentów i danych przestrzennych. Centralnym narzędziem ma być System do Obsługi Postępowań w zakresie Ocen Oddziaływania na Środowisko (SOPOOŚ).
Koniec „oceny na wniosek” dla przedsięwzięć potencjalnych
Projekt ma przywrócić wcześniejsze rozwiązanie, zgodnie z którym nie będzie możliwe przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko wyłącznie na wniosek inwestora dla przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Decyzja o konieczności przeprowadzenia OOŚ ma ponownie należeć do organu.
Koniec delegowania spraw między RDOŚ
Projekt ma uchylić wyjątek pozwalający na przekazywanie spraw między regionalnymi dyrekcjami ochrony środowiska. W konsekwencji właściwy RDOŚ będzie zawsze ten miejscowo właściwy, niezależnie od obciążenia zadaniami. Niestety może to prowadzić do dalszego zróżnicowania czasu trwania postępowań w poszczególnych regionach i wydłużenia trwających postępowań
Więcej czasu dla społeczeństwa – mniej przewidywalności dla inwestora
Projekt przewiduje możliwość wydłużenia terminu na składanie uwag i wniosków przez społeczeństwo, w zależności od stopnia skomplikowania sprawy. Choć minimalny 30-dniowy termin pozostaje standardem, organ będzie mógł go wydłużyć. Z punktu widzenia inwestora może się to wiązać z potencjalnym wydłużeniem procedur oraz koniecznością aktywnego zarządzania komunikacją społeczną.
Wejście w życie i przepisy przejściowe
Co do zasady nowe przepisy mają wejść w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, czyli bardzo szybko. Część regulacji – w szczególności związanych z pełną elektronizacją i systemem SOPOOŚ – miałaby zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2027 r.
Z przepisów przejściowych wynika, że do spraw uregulowanych omawianą ustawą wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie Projektu stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Jednakże, postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach prowadzone przez wójtów, burmistrzów lub prezydentów miast, które na dzień 1 stycznia 2027 r. są zawieszone na podstawie art. 63 ust. 5 i art. 69 ust. 4 ustawy zmienianej w art. 1, podlegają przekazaniu do starostów w terminie do 31 stycznia 2027 r.
Podsumowanie
Projektowana nowelizacja ustawy stanowi istotną przebudowa procedury środowiskowej. Z jednej strony może zapewni większą spójność, specjalizację organów i cyfryzację postępowań, z drugiej – zwiększy formalizm, liczbę stron oraz ryzyka proceduralne.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.
Stan prawny na dzień 9 lutego 2026 r.
Autor / Redaktor cyklu:
