18 sierpnia 2026 r. została ogłoszona ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących oraz niektórych innych ustaw.
Nowelizacja obejmuje przede wszystkim przepisy tzw. specustawy jądrowej, Prawa atomowego oraz ustawy dotyczącej ocen oddziaływania na środowisko. Zgodnie z uzasadnieniem jej celem jest usprawnienie procesu przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej, z uwzględnieniem wymagań bezpieczeństwa jądrowego i budowlanego.
Wstępne roboty budowlane
Jedną z najważniejszych zmian jest wprowadzenie możliwości uzyskania, jeszcze przed pozwoleniem na budowę obiektu energetyki jądrowej, pozwolenia na budowę w zakresie wstępnych robót budowlanych.
Ustawa określa katalog prac, które mogą zostać wykonane w tym trybie, oraz dzieli je na dwie grupy.
Pierwsza obejmuje prace niewymagające zezwolenia Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki, w tym m.in.:
- roboty ziemne, nasypy i głębokie wykopy,
- odwodnienie terenu,
- wykonanie zbiorników przeciwpożarowych oraz zbiorników na wody opadowe i roztopowe,
- budowę zaplecza budowy, w tym placów montażowych, placów składowych, betoniarni, warsztatów i magazynów,
- budowę dróg i bocznic kolejowych,
- w określonych przypadkach – budowę systemu wody cyrkulacyjnej.
Druga grupa obejmuje prace wymagające zezwolenia Prezesa PAA, w szczególności prace dotyczące wzmocnienia, hydroizolacji lub stabilizacji podłoża pod obiekt energetyki jądrowej, konstrukcji oporowych fundamentów oraz innych prac służących posadowieniu obiektu.
Wojewoda i Prezes PAA – odrębne kompetencje
Pozwolenie na budowę w zakresie wstępnych robót budowlanych wydaje wojewoda.
Jeżeli wniosek obejmuje roboty należące do kategorii wymagającej zezwolenia Prezesa PAA, jego uzyskanie jest warunkiem wydania pozwolenia przez wojewodę. Zezwolenie PAA może zostać przedłożone również w toku postępowania przed wojewodą.
Prezes PAA wydaje zezwolenie po przeprowadzeniu oceny określonej w Prawie atomowym, obejmującej m.in. kwestie bezpieczeństwa jądrowego, ochrony radiologicznej i ochrony fizycznej oraz wymagania dotyczące lokalizacji, kwalifikacji osób wykonujących prace i zabezpieczenia środków finansowych.
Termin na wydanie zezwolenia przez Prezesa PAA wynosi 9 miesięcy od dnia złożenia wniosku wraz z wymaganymi dokumentami, a opłata za jego rozpatrzenie wynosi 1,5 mln zł.
Nowe zasady etapowania inwestycji
Nowelizacja rozszerza również możliwość etapowania budowy obiektu energetyki jądrowej.
W odniesieniu do takich obiektów wyłączone zostaje stosowanie art. 33 ust. 1 Prawa budowlanego. Oznacza to, że pozwolenie na budowę będzie mogło obejmować także część zamierzenia budowlanego, która na danym etapie nie może samodzielnie funkcjonować zgodnie z przeznaczeniem.
W uzasadnieniu nowelizacji jako przykłady części inwestycji, które mogą być realizowane etapowo, wskazano m.in. wyspę jądrową i turbinową wraz z powiązanymi obiektami, rurociągi podmorskie, część konwencjonalną elektrowni oraz zaplecze mieszkalne dla pracowników.
Możliwość równoległego prowadzenia postępowań
Ustawa umożliwia prowadzenie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę obiektu energetyki jądrowej równolegle z postępowaniem dotyczącym pozwolenia na budowę w zakresie wstępnych robót budowlanych.
Niektóre decyzje nadal muszą jednak poprzedzać możliwość ubiegania się o pozwolenie na wstępne roboty. Do wniosku należy dołączyć m.in. decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach oraz decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji. Wymagana jest również dokumentacja projektowa odnosząca się do części zamierzenia objętej wnioskiem.
Pozwolenie na użytkowanie
Nowelizacja umożliwia wydanie pozwolenia na użytkowanie dla części obiektu energetyki jądrowej.
Wprowadzono również odrębne pozwolenie na użytkowanie w zakresie wstępnych robót budowlanych. Może ono obejmować także niebędącą obiektem budowlanym część zamierzenia objętą wcześniejszym pozwoleniem na budowę w zakresie wstępnych robót budowlanych.
Zgodnie z uzasadnieniem nowe rozwiązania mają zwiększyć możliwości etapowania inwestycji oraz umożliwić wykonywanie określonych prac na wcześniejszym etapie procesu inwestycyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że rozwiązania te mogą oznaczać skrócenie procesu inwestycyjno-budowlanego nawet o dwa lata.
Ustawa została ogłoszona 18 sierpnia 2026 r. i wejdzie w życie 2 września 2026 r.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.
Stan prawny na dzień 19 sierpnia 2026 r.
Autor:
