Proszę sobie wyobrazić, że przez kilkadziesiąt lat na Państwa działce stoją słupy energetyczne albo biegną podziemne rury, a mimo to nikt nigdy nie zapłacił za to ani złotówki – i jeszcze słyszą Państwo, że „i tak już wszystko zasiedziano”? Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. w sprawie P 10/16 właśnie uderzył w takie podejście, uznając, że wykorzystywanie konstrukcji „służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu” nabywanej przez zasiedzenie przez przedsiębiorstwa przesyłowe lub Skarb Państwa było sprzeczne z Konstytucją. Dla wielu właścicieli gruntów oznacza to pierwszy od lat realny sygnał, że nie muszą godzić się na „darmowe” zajmowanie ich nieruchomości w imię interesu przedsiębiorstw.
Kiedy warto działać i dlaczego nie zwlekać?
Po wyroku TK właściciele nieruchomości z urządzeniami przesyłowymi powinni jak najszybciej zweryfikować swoją sytuację – zarówno pod kątem ewentualnych roszczeń finansowych, jak i możliwości zmiany dotychczasowych orzeczeń lub umów. W wielu przypadkach istotne będą terminy procesowe związane ze wznowieniem postępowania, przedawnieniem roszczeń czy nowymi działaniami ustawodawcy, które Trybunał zasygnalizował jako potrzebne.
Ten wyrok to rzadki moment, w którym prawo realnie przechyla szalę na korzyść właścicieli, a nie dużych przedsiębiorstw – warto go wykorzystać, zanim sytuacja ponownie się ustabilizuje na nowych zasadach. Jeżeli na Twojej działce od lat stoją słupy, biegną kable czy rury, a dotąd nikt nie płacił Ci za korzystanie z gruntu, skontaktuj się z kancelarią: przeanalizujemy szanse, zaproponujemy strategię i pomożemy zamienić abstrakcyjny wyrok TK na konkretne, wymierne korzyści.
Co zmienił wyrok TK?
Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją takiej wykładni art. 292 w związku z art. 285 § 1–2 Kodeksu cywilnego, która pozwalała uznawać, że przedsiębiorca lub Skarb Państwa mógł przed 3 sierpnia 2008 r. nabyć przez zasiedzenie służebność gruntową „odpowiadającą treścią służebności przesyłu”, bez decyzji wywłaszczeniowej i bez wynagrodzenia dla właściciela. Uznano, że taka praktyka narusza konstytucyjną ochronę własności (m.in. art. 21 i 64 Konstytucji) w związku z zasadą proporcjonalnego ograniczania praw jednostki (art. 31 ust. 3 Konstytucji).
Co to oznacza dla właścicieli działek?
Przede wszystkim wyrok TK otwiera drogę do podważania argumentu, że przedsiębiorca „zasiedział” prawo do korzystania z Twojej działki jeszcze w czasach, gdy w ogóle nie istniała w kodeksie instytucja służebności przesyłu. Jeżeli Twoja nieruchomość jest obciążona linią energetyczną, gazociągiem, wodociągiem czy kanalizacją, a przedsiębiorca dotąd powoływał się na zasiedzenie, dziś jego pozycja procesowa może być znacznie słabsza.
Dla właścicieli – często prywatnych osób, które latami słyszały, że „tak już jest i nic się nie da zrobić” – to szansa na realne wynagrodzenie za pas służebności albo na ucywilizowanie relacji z przedsiębiorstwem poprzez umowną służebność przesyłu. Media i eksperci wskazują, że skutki wyroku mogą dotknąć milionów nieruchomości, na których urządzenia przesyłowe posadowiono bez jasno uregulowanego tytułu i bez jakiejkolwiek rekompensaty.
Jak nasza kancelaria może pomóc?
W takich sprawach kluczowe jest połączenie znajomości aktualnego orzecznictwa TK, SN i sądów powszechnych z praktycznym podejściem do negocjacji z przedsiębiorstwami przesyłowymi. Kancelaria może przejąć na siebie ciężar zarówno analizy prawnej, jak i wszystkich formalności, tak aby właściciel mógł skupić się na decyzjach biznesowych, a nie na sporach z dużymi podmiotami infrastrukturalnymi.
Nasze wsparcie może obejmować w szczególności:
- Audyt stanu prawnego nieruchomości – sprawdzenie, czy służebność jest wpisana w księdze wieczystej, na jakiej podstawie przedsiębiorca korzysta z gruntu, jakie decyzje administracyjne lub umowy istnieją, a gdzie są luki.
- Ocenę, czy przedsiębiorca rzeczywiście może powołać się na zasiedzenie – z uwzględnieniem wyroku TK P 10/16, aktualnej linii Sądu Najwyższego oraz dat posadowienia urządzeń i zmian przepisów.
- Przygotowanie i prowadzenie negocjacji z przedsiębiorstwem w celu ustanowienia odpłatnej służebności przesyłu (np. jednorazowe wynagrodzenie albo świadczenia okresowe) oraz uregulowania zasad dostępu do urządzeń celem polubownego i szybkiego rozwiązania sporu.
- Reprezentację w sądzie w sprawach o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem czy wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości,
- Analizę możliwości wznowienia zakończonych postępowań, w których sąd wcześniej uznał zasiedzenie służebności „o treści odpowiadającej służebności przesyłu”, z uwzględnieniem konstytucyjnych zasad dotyczących skutków wyroków TK w czasie.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie jest to porada prawna.
Stan prawny na dzień 04 grudnia 2025 r.
Autorzy:
