Sezon wakacyjny to czas, w którym Polacy najczęściej podróżują samochodami po Europie – na urlop do Chorwacji, Włoch czy Grecji. Coraz więcej kierowców z Polski uczestniczy jednak w zdarzeniach drogowych za granicą, także podczas podróży służbowych. Wraz ze wzmożonym ruchem rośnie liczba wypadków z udziałem aut zarejestrowanych w różnych krajach. Sprawa komplikuje się dodatkowo, gdy sprawcą jest obcokrajowiec, a samo zdarzenie miało miejsce poza granicami Polski. Na szczęście dzięki unijnym regulacjom oraz sprawnym mechanizmom krajowym poszkodowani nie są pozostawieni sami sobie – mogą dochodzić swoich praw we własnym kraju, co znacznie ułatwia całą procedurę i pozwala uniknąć prowadzenia sprawy w obcym języku przed zagranicznymi instytucjami.
Pierwszy krok
Bezpośrednio po wypadku warto podjąć wszelkie starania, aby zgromadzić informacje pozwalające zidentyfikować sprawcę oraz jego ubezpieczyciela – numer rejestracyjny, markę i model pojazdu sprawcy, nazwę zagranicznego zakładu ubezpieczeń i numer polisy OC, jeśli tylko da się go ustalić, a także dane osobowe kierowcy, czyli imię, nazwisko i adres zamieszkania. Niezbędne jest również zabezpieczenie samej dokumentacji zdarzenia – oświadczenia o okolicznościach wypadku spisanego wspólnie ze sprawcą, najlepiej na międzynarodowym formularzu zrozumiałym w różnych językach, albo notatki lub protokołu sporządzonego przez lokalną policję. Warto pamiętać, że w wielu krajach Unii Europejskiej sam numer rejestracyjny pojazdu wystarcza, aby ustalić, jaki zakład ubezpieczeń odpowiada za szkodę, co znacznie ułatwia wstępne czynności. Jeżeli doszło do obrażeń ciała, konieczne jest także skorzystanie z pomocy medycznej na miejscu i zachowanie całej dokumentacji lekarskiej, która później posłuży do wyliczenia odszkodowania i zadośćuczynienia.
Uproszczony system dochodzenia roszczeń w Unii Europejskiej
Największym ułatwieniem dla polskich rezydentów poszkodowanych w wypadkach na terenie Europejskiego Obszaru Gospodarczego jest mechanizm wprowadzony przez unijne dyrektywy komunikacyjne, zaimplementowane do polskiego porządku prawnego. Pozwala on dochodzić odszkodowania w Polsce, według polskich zasad proceduralnych, choć sama wysokość świadczenia oraz przesłanki odpowiedzialności sprawcy ustalane są zawsze na podstawie prawa państwa, w którym doszło do zdarzenia. Rozwiązanie to opiera się na instytucji reprezentanta do spraw roszczeń – każdy zagraniczny ubezpieczyciel oferujący obowiązkowe ubezpieczenie OC w państwach należących do EOG musi wyznaczyć takiego reprezentanta w każdym innym kraju członkowskim, w tym w Polsce. Reprezentant działający na terenie Polski jest upoważniony do przyjmowania zgłoszeń szkody i prowadzenia całego postępowania likwidacyjnego w imieniu zagranicznego ubezpieczyciela, w języku polskim. Dzięki temu poszkodowany zgłasza roszczenie bezpośrednio takiemu przedstawicielowi, unikając konieczności prowadzenia korespondencji i sporów prawnych w obcym języku i według obcych procedur. Warto wiedzieć, że reprezentant ma ustawowo trzy miesiące na ustosunkowanie się do zgłoszonego roszczenia, a informację o tym, kto pełni tę funkcję dla konkretnego ubezpieczyciela, można uzyskać w Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.
Gdy nie da się ustalić ubezpieczyciela – rola PBUK
Zdarza się, że nie sposób ustalić tożsamości zagranicznego ubezpieczyciela sprawcy albo mimo jego zidentyfikowania, ubezpieczyciel ten nie wyznaczył swojego reprezentanta w Polsce. W takiej sytuacji poszkodowany może zwrócić się o pomoc do Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, które pełni rolę tzw. organu odszkodowawczego. Oznacza to, że jeśli reprezentant zagranicznego ubezpieczyciela nie wywiąże się ze swoich obowiązków albo w ogóle nie zostanie wyznaczony, PBUK przejmuje sprawę i samodzielnie zajmuje się jej likwidacją, a następnie rozlicza się z odpowiednim podmiotem zagranicznym. Instytucja ta odpowiada również za udostępnianie informacji o zagranicznych zakładach ubezpieczeń i ich polskich reprezentantach, dlatego często jest pierwszym miejscem, do którego warto się zwrócić, gdy poszkodowany nie wie, jak zidentyfikować ubezpieczyciela sprawcy.
Gdy sprawca jest nieubezpieczony lub nieznany – rola zagranicznego funduszu gwarancyjnego i PBUK
Może się też zdarzyć, że sprawca wypadku za granicą okaże się w ogóle nieubezpieczony albo nie uda się go zidentyfikować, na przykład w przypadku ucieczki z miejsca zdarzenia. W takich przypadkach polski poszkodowany nie otrzyma bezpośredniej wypłaty z krajowego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (UFG), ponieważ chroni on ofiary wypadków zaistniałych wyłącznie na terytorium Polski. Za szkodę ostatecznie odpowiada instytucja gwarancyjna państwa, w którym doszło do zdarzenia. Poszkodowany ma w tej sytuacji dwie ścieżki do wyboru: może dochodzić roszczeń bezpośrednio przed funduszem gwarancyjnym w kraju wypadku albo skorzystać z procedury krajowej za pośrednictwem Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (PBUK). Działając jako organ odszkodowawczy, PBUK nie tylko pośredniczy w sprawie, ale samodzielnie likwiduje szkodę i wypłaca poszkodowanemu należne środki, a następnie we własnym zakresie rozlicza się z właściwym zagranicznym podmiotem.
Co można uzyskać w ramach odszkodowania
Zakres roszczeń przysługujących poszkodowanemu obejmuje katalog świadczeń zbliżony do tych znanych z krajowych postępowań likwidacyjnych. Obejmuje on zwrot kosztów naprawy pojazdu lub jego wartości w przypadku szkody całkowitej, zwrot kosztów leczenia i rehabilitacji, zadośćuczynienie za doznaną krzywdę i cierpienie, a w poważniejszych przypadkach także odszkodowanie za utracone zarobki czy pogorszenie sytuacji życiowej.
Dochodzenie odszkodowania za wypadek komunikacyjny za granicą z udziałem obcokrajowca jest procedurą złożoną, lecz w pełni wykonalną dzięki spójnym regulacjom unijnym. Kluczowe znaczenie ma zebranie możliwie dokładnej dokumentacji bezpośrednio na miejscu zdarzenia oraz skorzystanie z instytucji reprezentanta do spraw roszczeń działającego w Polsce, co pozwala prowadzić całą sprawę w języku polskim i bez konieczności wyjazdu za granicę. W razie trudności z identyfikacją podmiotów odpowiedzialnych lub przewlekłości postępowania poszkodowany może liczyć na wsparcie wyspecjalizowanych krajowych instytucji – przede wszystkim Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie jest to porada prawna.
Stan prawny na dzień 08 lipca 2026 r.
Autor / Redaktor cyklu:
