W dzisiejszym artykule z cyklu „Prawnik na roli” odejdziemy na chwile od tematyki związanej z wywłaszczeniami aby przeanalizować dla Państwa zamieszczony na stronach Rządowego Centrum Legislacji projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw służących zwiększeniu dostępności gruntów pod budownictwo mieszkaniowe (dalej jako „Projekt”).
Zgodnie z Projektem w terminie 3 miesięcy od wejścia w życie ustawy KOWR miałby sporządzić wykaz nieruchomości wchodzących do Zasobu, przeznaczonych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo mieszkaniowe oraz które nie zostały wydzierżawione przez KOWR na okres co najmniej 3 lat. Wykaz miałby podlegać publikacji w BIP KOWR oraz przekazany ministrowi właściwemu do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa. Wykaz miałby zawierać: (i) oznaczenie nieruchomości według księgi wieczystej oraz katastru nieruchomości, (ii) powierzchnię nieruchomości, (iii) opis nieruchomości, (iv) przeznaczenie nieruchomości i sposób jej zagospodarowania, (v) termin dzierżawy, (vi) w przypadki nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste- termin zagospodarowania oraz cel, na jaki została oddana w użytkowanie wieczyste.
Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, za zgodą ministra właściwego do spraw rolnictwa, mógłby wskazać nieruchomości z powyższego wykazu na cele:
- Realizacji na tej nieruchomości przez gminę budowy budynku mieszkalnego wraz z infrastrukturą towarzyszącą, w którym wszystkie utworzone lokale mieszkalne weszłyby w skład mieszkaniowego zasobu gminy, lub
- Ustanowienia na tej nieruchomości przez gminę użytkowania wieczystego na rzecz:
- Społecznej inicjatywy mieszkaniowej lub spółki gminnej w celu realizacji na tej nieruchomości przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku mieszkalnego, w którym wszystkie utworzone lokale mieszkalne przeznacza się na wynajem osobom fizycznym spełniającym warunki, o których mowa w art. 7a ustawy z dnia 8 grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych lub gminie z prawem do ich dalszego podnajmowania lub
- Spółdzielni mieszkaniowej w celu realizowania na tejże nieruchomości budowy budynku mieszkalnego, w którym wszystkie utworzone lokale mieszkalne przeznaczone będą na wynajem osobom fizycznym spełniającym warunki o których mowa w art. 7a ustawy z dnia 8 grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych lub co do których ustanawia się spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, lub
- Jednoosobowej spółki gminnej w celu realizacji na tej nieruchomości przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku mieszkalnego, w którym wszystkie utworzone lokale mieszkalne wchodzą w skład mieszkaniowego zasobu gminy lub
- Sprzedaży tej nieruchomości przez gminę w rozliczeniu „lokal za grunt” w rozumieniu ustawy z dnia 16 grudnia 2020 r. o zbywaniu nieruchomości z rozliczeniem „lokal za grunt”
Wskazanie nieruchomości przez ministra ma stanowić podstawę nieodpłatnego przekazania tej nieruchomości przez KOWR na rzecz gminy. Następować ma ono na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, który to ma wskazywać cel wskazania.
Jeżeli gmina nie zrealizowałaby przedsięwzięcia wskazanego we wniosku w ciągu 5 lat od dnia przekazania jej nieruchomości KOWR będzie mógł wystąpić o zwrot tej nieruchomości lub jej części. W przypadku gdy przedsięwzięcie nie zostanie zrealizowane na nieruchomości przekazanej SIM, spółce gminnej, spółdzielni mieszkaniowej KOWR będzie mógł żądać od gminy rekompensaty odpowiadającej wartości przekazanego prawa do nieruchomości.
Co ważne, Projekt zakłada, że nie będzie ustanawiana odrębna własność lokali mieszkalnych utworzonych w ramach powyższych przedsięwzięć realizowanych przez gminę w rozliczeniu „lokal za grunt”.
Podobne zmiany planowane są w ustawie z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym. W terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie Projektu państwowa osoba prawna będąca spółką będzie sporządzała wykaz nieruchomości będących jej własnością lub będących w jej użytkowaniu wieczystym i będzie wskazywała, które z nich wykorzystuje do prowadzenia działalności przeważającej. Wykaz ten będzie podlegał publikacji w BIP tej spółki oraz będzie przekazywany ministrowi właściwemu do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa.
Zgodnie z Projektem ustawa miałaby wejść w życie po upływie 30 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
Jak czytamy w uzasadnieniu Projektu celem proponowanych zmian jest „odblokowanie” gruntów spółek Skarbu Państwa oraz gruntów pozostających w gospodarowaniu przez KOWR na potrzeby realizacji inwestycji mieszkaniowych. Jak wskazane zostało w uzasadnieniu wiele gruntów z potencjałem pod zabudowę mieszkaniową położonych w atrakcyjnych lokalizacjach pozostaje obecnie w zasobach tych podmiotów, które nie wykorzystują tego potencjału do realizacji inwestycji mieszkaniowych. Jak czytamy w uzasadnieniu: „Istotą proponowanych rozwiązań jest zatem zagwarantowanie instrumentów pozwalających na przekazanie do publicznego zasobu tych nieruchomości, które są obiektywnie zbędne wskazanym podmiotom z punktu widzenia realizowanych przez nie zadań, a jednocześnie wykazują potencjał do zabudowy mieszkaniowej. Rozwiązanie to pozwoli także odzyskać i zurbanizować często rozległe obszary w centrach miast i poprawić warunki zagospodarowania przestrzeni miejskiej. Propozycja będzie dotyczyć więc przede wszystkim nieruchomości położonych w sąsiedztwie obszarów zurbanizowanych, w tym należących m.in. do spółek infrastrukturalnych (PKP, Poczta Polska itp.).”
Obecnie Projekt jest na etapie opiniowania.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie jest to porada prawna.
Stan prawny na dzień 28 stycznia 2026 r.
Autor:
Redaktor cyklu:
