W ostatnim artykule zwracaliśmy uwagę na nowe brzmienie projektu ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, koncentrujące się na rozszerzeniu katalogu narzędzi kontrolnych.
Koniec stycznia przyniósł bowiem nowy projekt z dnia 28 stycznia 2026 r., który zmodyfikował sposób przyznawania organowi zwiększonych uprawnień. Zmiany te obejmują w szczególności modyfikację procesu wydawania decyzji przekształcających umowy cywilnoprawne w umowy o pracę oraz wyposażenie PIP w możliwość wydawania interpretacji indywidualnych, stanowiących narzędzie zbliżone do tego, jakim dysponują organy podatkowe.
Wydawanie interpretacji indywidualnych
Zgodnie z nowym projektem ustawy Główny Inspektor Pracy (dalej: „GIP”) będzie, na wniosek podmiotu zatrudniającego, wydawał interpretacje indywidualne w zakresie stosowania przepisów prawa pracy dotyczących ustalenia, czy przedstawiony we wniosku stosunek prawny stanowi umowę o pracę w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy. Wniosek taki powinien zawierać w szczególności opis stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, wskazanie przepisów podlegających interpretacji oraz przedstawienie własnego stanowiska w sprawie.
GIP będzie zobowiązany do wydania interpretacji indywidualnej bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania kompletnego wniosku. Istotne jest przy tym, że wydanie interpretacji indywidualnej nie wyłączy możliwości dokonania przez GIP oceny rzeczywistego charakteru danego stosunku prawnego w toku kontroli, jeżeli ustalony w jej trakcie stan faktyczny będzie odbiegał od tego opisanego we wniosku.
Interpretacja indywidualna nie będzie wiążąca dla podmiotu zatrudniającego. Niemniej jednak podmiot ten nie będzie mógł zostać obciążony sankcjami administracyjnymi ani finansowymi w zakresie, w jakim zastosował się do jej treści. Jednocześnie interpretacja ta będzie wiążąca dla właściwego miejscowo organu Państwowej Inspekcji Pracy i będzie mogła zostać zmieniona lub uchylona wyłącznie w przypadku zmiany okoliczności sprawy.
PIP – możliwość wytoczenia powództwa
Zgodnie z modyfikacją projektu, inspekcja w sprawach o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy ma prawo wytoczenia powództwa na rzecz pracownika, a także występowania za zgodą powoda do postępowania w tych sprawach, w każdym jego stadium.
Państwowa Inspekcja Pracy ma zostać wyposażona w uprawnienie do stwierdzania, w drodze decyzji, istnienia stosunku pracy w sytuacji, gdy strony zawarły umowę cywilnoprawną albo gdy osoba faktycznie świadczy pracę za wynagrodzeniem w warunkach właściwych dla stosunku pracy.
Wydanie takiej decyzji zostało jednak uzależnione od wcześniejszego niewykonania polecenia organu. Polecenie to może dotyczyć usunięcia naruszeń związanych zarówno z funkcjonowaniem umowy cywilnoprawnej, jak i z faktycznym świadczeniem pracy za wynagrodzeniem w warunkach, które wymagają zatrudnienia pracowniczego.
Oznacza to, że decyzja stwierdzająca istnienie stosunku pracy będzie mogła zostać wydana dopiero wówczas, gdy adresat polecenia nie zastosuje się do jego treści.
Zgodnie z brzmieniem nowego projektu datą zawarcia umowy o pracę będzie data wydania decyzji przez okręgowego inspektora pracy. Decyzja ta będzie wywoływała skutki prawne, jakie wiążą się ze stwierdzeniem istnienia stosunku pracy, na gruncie przepisów prawa pracy, prawa podatkowego, ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego.
Zgodnie z projektem, ustawa ma wejść w życie w terminie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy.
O dalszych losach projektu ustawy będziemy informować Państwa na bieżąco.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie jest to porada prawna.
Stan prawny na dzień 3 lutego 2026 r.
Autor:
