Zatrudnienie osób poniżej 18 roku życia to dla wielu firm świetny pomysł na uzupełnienie braków kadrowych, zwłaszcza w sezonie wakacyjnym. Przepisy Kodeksu pracy chronią pracowników młodocianych, a błędy proceduralne mogą skończyć się dotkliwymi karami podczas kontroli Państwowej Inspekcji Pracy. Jak poprawnie zatrudnić osobę poniżej 18 roku życia? W dzisiejszym artykule przedstawimy kluczowe obowiązki każdego pracodawcy.

Kim jest pracownik młodociany?

W świetle kodeksu pracy, młodocianym jest osoba, która ukończyła 15 lat i nie przekroczyła 18 roku życia. Aby legalnie podjąć pracę, taka osoba musi spełnić dwa podstawowe warunki:

a. ukończyć co najmniej ośmioletnią szkołę podstawową,

b. przedstawić świadectwo lekarskie stwierdzające, że praca danego rodzaju nie zagraża jego zdrowiu.

Podkreślić należy, że osoba, która nie ukończyła szkoły podstawowej i nie ma 15 lat, może zostać zatrudniona wyłącznie w celu przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy.

Tylko ,,prace lekkie” – czyli jakie?

Jeżeli osoba młodociana jest zatrudniona w celu innym niż przygotowanie zawodowe, można powierzyć jej wyłącznie prace lekkie. Są to zadania, które nie mogą powodować zagrożenia dla życia, zdrowia i nie mogą utrudniać wypełniania obowiązku szkolnego. Pracodawca ma obowiązek sporządzić wykaz prac lekkich obowiązujący w jego firmie. Dokument ten musi zostać zatwierdzony przez lekarza medycyny pracy oraz właściwego inspektora PIP.

Zawieranie umowy

Umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego zawiera się na czas nieokreślony. Wyjątek dotyczy zatrudnienia przy pracach lekkich, który zwykle ma charakter terminowy. Umowę podpisuje pracodawca i młodociany. Jeżeli rodzic lub opiekun prawny uzna, że stosunek pracy jest sprzeczny z dobrem młodocianego, może rozwiązać umowę za zezwoleniem sądu opiekuńczego. Młodociany musi przejść wstępne badania lekarskie przed przyjęciem do pracy oraz badania okresowe i kontrolne w czasie zatrudnienia.

Czas pracy młodocianego w świetle orzecznictwa

Młodociany nie może pracować więcej niż 8 godzin dziennie (do 16 roku życia – 6 godzin). Występuje absolutny zakaz nadgodzin a młody pracownik ma prawo do 14-godzinnego odpoczynku dobowego. Jednakże za pracę w godzinach nadliczbowych młodocianemu przysługuje wynagrodzenie wraz z dodatkiem, liczonym tak jak w przypadku pracowników pełnoletnich albo czas wolny.

Co więcej, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy młodocianego jest dłuższy niż 4,5 godziny, pracodawca wprowadza przerwę w pracy. Jest ona obowiązkowa, wliczana do czasu pracy, wynagradzana i trwa nieprzerwanie 30 minut. Prawo do przerwy przysługuje zarówno młodocianym zatrudnionym na podstawie umowy o pracę zawartej w celu przygotowania zawodowego, jak i wykonujących prace lekkie na podstawie zwykłej umowy o pracę.

Surowe kary

Należy pamiętać, że naruszenie przez pracodawcę przepisów dotyczących czasu pracy osób młodocianych może skutkować nałożeniem kary grzywny w wysokości od 2.000 zł do 60.000 zł. Wymiar kary uzależniony jest w szczególności od rodzaju i stopnia stwierdzonych naruszeń.

Z tego względu prawidłowa organizacja zatrudnienia pracowników młodocianych wymaga szczególnej uwagi ze strony pracodawcy. Dotyczy to przede wszystkim przestrzegania przepisów regulujących czas pracy młodocianych, a także zapewnienia im odpowiednich i bezpiecznych warunków pracy.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie jest to porada prawna.
Stan prawny na dzień 21 sierpnia 2026 r.

Autor: