Fakt, że dany znak towarowy został pomyślnie zarejestrowany w urzędzie patentowym i widnieje w oficjalnych rejestrach jako chroniony, dla wielu może zdawać się kończyć sprawę jego rejestracji. Przekonanie o absolutnym i nienaruszalnym charakterze udzielonego prawa ochronnego jest jednak błędne. W rzeczywistości sam wpis do rejestru nie przesądza ostatecznie o tym, czy znak powinien w tym rejestrze pozostać. Może się bowiem okazać, że monopol prawny na posługiwanie się określoną nazwą lub logo został przyznany niesłusznie albo z naruszeniem przepisów, albo z pokrzywdzeniem podmiotów, które z danych oznaczeń korzystały już wcześniej.
W polskim porządku prawnym kwestie te reguluje ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej. Warto pamiętać, że prawomocna decyzja o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy może zostać podważona w ramach procedury spornej przed Urzędem Patentowym RP (UPRP) lub analogicznie przed Urzędem Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO). Sukces w takim postępowaniu skutkuje unieważnieniem znaku wstecz (z mocą ex tunc), co oznacza, że prawo to traktuje się tak, jakby nigdy nie zostało udzielone.
Rzetelna weryfikacja podstaw do unieważnienia
Pierwszym i fundamentalnym krokiem przy rozważaniu eliminacji znaku konkurenta z obrotu prawnego jest skrupulatne dopasowanie sytuacji faktycznej do ustawowych przesłanek unieważnienia. Podstawy te dzielimy na dwie główne grupy.
- Bezwzględne przesłanki unieważnienia: Dotyczą sytuacji, w których znak w ogóle nie spełniał ustawowych kryteriów rejestracji już w dacie jego zgłoszenia. Mowa tu m.in. o znakach, które mają charakter czysto opisowy (np. próba zarejestrowania słowa „Chleb” dla pieczywa), składają się z elementów weszły do języka potocznego, bądź wprowadzają konsumentów w błąd co do charakteru czy pochodzenia towaru.
- Względne przesłanki unieważnienia: Opierają się na prawach wcześniejszych osób trzecich. Jeśli konkurent zarejestrował znak identyczny lub łudząco podobny do Twojego znaku, który posiada wcześniejsze pierwszeństwo (nawet jeśli Twój znak nie był zarejestrowany, ale był powszechnie znany lub stanowił tzw. znak renomowany), istnieją silne podstawy do żądania unieważnienia.
Analiza prawna ryzyka i dowodów
Jeśli identyfikujemy konkretną podstawę prawną, kolejnym etapem jest zebranie i ocena materiału dowodowego. Postępowanie o unieważnienie nie opiera się bowiem na subiektywnym poczuciu niesprawiedliwości, lecz na obiektywnych i twardych dowodach z daty zgłoszenia spornego znaku. Przedsiębiorca musi wykazać (często przy wsparciu profesjonalnego pełnomocnika), że w tamtym kluczowym momencie istniały okoliczności uniemożliwiające rejestrację. W przypadku powoływania się na wcześniejsze prawa, konieczne jest udowodnienie realnego ryzyka wprowadzenia konsumentów w błąd na trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej i semantycznej, przy równoczesnym wykazaniu tożsamości lub podobieństwa oferowanych towarów i usług.
Sformułowanie strategii i wszczęcie postępowania
Mając przygotowany fundament analityczny, należy przejść do etapu formalnego, jakim jest złożenie umotywowanego wniosku o unieważnienie prawa ochronnego do właściwego urzędu i uiszczenie stosownej opłaty. Procedura ta ma charakter sporny i przypomina proces sądowy – organ patentowy bada argumenty obu stron, a właściciel zarejestrowanego znaku będzie dążył do utrzymania swojego monopolu. Warto pamiętać, że wniosek o unieważnienie jest często najskuteczniejszą formą obrony (tzw. powództwem wzajemnym), gdy sami zostaniemy bezpodstawnie oskarżeni o naruszenie cudzego znaku.
Podsumowując
Unieważnienie zarejestrowanego znaku towarowego z mocą wsteczną jest w pełni możliwe, o ile wykaże się istnienie bezwzględnych lub względnych przesłanek unieważnienia, takich jak m.in. opisowy charakter oznaczenia, naruszenie wcześniejszych praw osób trzecich czy zgłoszenie w złej wierze. Sukces w takim postępowaniu przed urzędem patentowym wymaga jednak przeprowadzenia solidnej analizy prawnej oraz zgromadzenia materiału dowodowego, który skutecznie podważy niesłusznie przyznany konkurentowi monopol rynkowy.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie jest to porada prawna.
Stan prawny na dzień 11 czerwca 2026r.
autor:
