1 lipca 2026 r. to data graniczna dla całego unijnego rynku kryptoaktywów. Tego dnia kończy się okres przejściowy przewidziany w rozporządzeniu MiCA (rozporządzenie (UE) 2023/1114), w trakcie którego dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów (CASP) mogli prowadzić działalność na podstawie dotychczasowych reżimów krajowych. Część podmiotów zdąży do tego czasu uzyskać zezwolenie zgodne z MiCA, jednak inne mogą nie być autoryzowane w terminie. Pojawia się więc fundamentalne pytanie: co dzieje się z taką działalnością po upływie okresu przejściowego?
Odpowiedzi udziela stanowisko ESMA z 23 czerwca 2026 r., które precyzuje oczekiwania wobec nieautoryzowanych CASP w zakresie uporządkowanego wygaszania działalności przy jednoczesnej ochronie interesów klientów. Tego samego dnia do sprawy odniosła się polska Komisja Nadzoru Finansowego, zwracając uwagę na specyficzną sytuację prawną nad Wisłą. Zestawienie obu dokumentów daje pełny obraz tego, co czeka branżę i jej klientów po 1 lipca.
Czego ESMA oczekuje od nieautoryzowanych CASP
Kluczowy przekaz ESMA jest jednoznaczny: po zakończeniu okresu przejściowego podmiot bez zezwolenia MiCA nie może po prostu działać dalej w sposób dotychczasowy i to niezależnie od tego, czy prawo krajowe danego państwa członkowskiego zostało już dostosowane do MiCA, czy też nie. ESMA oczekuje natychmiastowych i uporządkowanych działań likwidacyjnych, które sprowadzają się do trzech podstawowych obowiązków.
Zatrzymanie pozyskiwania klientów: natychmiastowe zaprzestanie onboardingu nowych klientów z UE, otwierania nowych rachunków i relacji oraz wszelkich działań marketingowych i akwizycyjnych.
Ograniczenie usług do wygaszania pozycji: świadczenie usług wyłącznie w zakresie niezbędnym do sprzedaży lub transferu kryptoaktywów, ich realokacji bądź zamknięcia pozycji. Przechowywanie (custody) aktywów klientów może być kontynuowane tylko przez okres ściśle konieczny do uporządkowanego zakończenia działalności.
Klarowna i powtarzalna komunikacja: jasne, szybkie i wielokrotne informowanie klientów o podejmowanych środkach ochrony aktywów oraz o harmonogramie wygaszania. Komunikaty powinny wskazywać termin, po którym pozostałe pozycje zostaną automatycznie zamknięte, a także zawierać informacje o wymogach ochrony klienta.
Co istotne, przez cały proces wind-down dostawca musi utrzymać pełne procedury AML/CFT. ESMA przypomina również, że podmioty spoza UE nie mogą świadczyć usług objętych MiCA klientom z Unii ani ich pozyskiwać, poza wąskim wyjątkiem reverse solicitation, co dotyczy także relacji B2B, oraz że niedopuszczalne jest powierzanie określonych usług, zwłaszcza custody, podmiotom nieposiadającym statusu CASP.
Polski kontekst
To właśnie ta część jest najciekawsza z perspektywy podmiotów działających z Polski. KNF w komunikacie z 23 czerwca 2026 r. wskazuje kilka okoliczności, które trzeba czytać łącznie ze stanowiskiem ESMA.
Po pierwsze, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w komunikacie z 19 czerwca 2026 r. przypomniał, że wpis do polskiego rejestru działalności w zakresie walut wirtualnych nie stanowi zezwolenia na działalność regulowaną przez MiCA. Po 1 lipca taki wpis nie będzie już uprawniał do wykonywania działalności w zakresie walut wirtualnych ani w Polsce, ani poza jej granicami. Dla wielu krajowych przedsiębiorców, którzy opierali swoją działalność właśnie na tym wpisie, oznacza to konieczność przewartościowania całego modelu funkcjonowania.
Po drugie, w Polsce nie weszła dotąd w życie ustawa wdrażająca rozporządzenie MiCA. W konsekwencji żaden krajowy organ administracji publicznej, w tym KNF, nie został wyznaczony jako właściwy do nadzoru nad działalnością objętą tym rozporządzeniem, z wyjątkiem emitentów tokenów będących e-pieniądzem. Powstaje więc swoisty paradoks: ponieważ MiCA jest rozporządzeniem stosowanym bezpośrednio, wynikające z niego obowiązki obowiązują, lecz brakuje krajowego organu, który udzielałby zezwoleń i sprawował bieżący nadzór. Ta luka nie zwalnia jednak z obowiązków. ESMA wprost zaznacza, że jej oczekiwania mają zastosowanie niezależnie od stanu implementacji prawa krajowego.
Podsumowując
Data 1 lipca 2026 r. zamyka rozdział, w którym usługi kryptoaktywowe można było świadczyć w UE w oparciu o dotychczasowe reżimy krajowe. Dla nieautoryzowanych CASP oznacza to obowiązek uporządkowanego wygaszania działalności z bezwzględnym priorytetem ochrony klienta i utrzymania procedur AML/CFT. Dla klientów to sygnał, by sprawdzić status swojego dostawcy i w razie potrzeby w porę przenieść aktywa. W Polsce obraz dodatkowo komplikuje brak ustawy wdrażającej MiCA oraz niewyznaczenie organu nadzoru, co tworzy istotną niepewność prawną dla podmiotów działających z naszego kraju. W tej dynamicznej sytuacji warto na bieżąco śledzić komunikaty KNF i ESMA.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie jest to porada prawna.
Stan prawny na dzień 24 czerwca 2026r.
autor:
