Wielu przedsiębiorców, którzy w czasie pandemii COVID-19 skorzystali z Tarczy Finansowej PFR, otrzymuje dziś pisma z Polskiego Funduszu Rozwoju z żądaniem zwrotu subwencji PFR. Choć program pomocowy miał charakter nadzwyczajny i realizował cel ratowania miejsc pracy, po kilku latach od jego zakończenia PFR wciąż prowadzi weryfikacje beneficjentów – do wielu z nich wysyłając dziś wezwania do zwrotu subwencji.
Najczęstszą podstawą żądania zwrotu stała się tzw. negatywna rekomendacja CBA – informacja przekazywana przez Centralne Biuro Antykorupcyjne, że przedsiębiorca rzekomo nie spełniał warunków otrzymania pomocy publicznej.
CBA, na mocy porozumienia z PFR, analizuje dane przedsiębiorców, którzy uzyskali subwencje w ramach tarczy antykryzysowej. Sprawdza m.in. status firmy, powiązania kapitałowe, oświadczenia o braku zaległości czy dane o zatrudnieniu. Wynikiem tej analizy może być negatywna rekomendacja, która trafia do PFR. W praktyce wystarczy, że CBA uzna dane za nieścisłe, nieaktualne lub błędnie zinterpretowane, aby przedsiębiorca został uznany za podmiot, który „nie powinien był” otrzymać wsparcia. Problem w tym, że taka rekomendacja nie jest decyzją administracyjną ani orzeczeniem sądu, a jedynie opinią służb – często sporządzoną na podstawie niepełnych informacji.
Polski Fundusz Rozwoju, otrzymując negatywną rekomendację CBA, zazwyczaj automatycznie kieruje do przedsiębiorcy wezwanie do zwrotu subwencji covidowej wraz z odsetkami. Takie pismo często nie zawiera żadnych konkretnych zarzutów, a przedsiębiorca nie wie, jakie nieprawidłowości mu się zarzuca. W praktyce wiele takich wezwań ma charakter czysto formalny – oparte są wyłącznie na lakonicznej informacji od CBA, bez samodzielnej analizy sprawy przez PFR.
Warto podkreślić, że negatywna rekomendacja CBA nie przesądza o obowiązku zwrotu subwencji PFR. Nie ma ona charakteru wiążącego ani dla PFR, ani tym bardziej dla sądu. Stanowi jedynie informację, którą Fundusz może – ale nie musi – uwzględnić przy ocenie sprawy. W postępowaniach sądowych coraz częściej pojawia się stanowisko, że to PFR musi udowodnić, iż przedsiębiorca faktycznie naruszył warunki przyznania pomocy publicznej. Sama rekomendacja CBA nie może stanowić wystarczającego dowodu – potrzebne są konkretne i rzetelne ustalenia.
Przedsiębiorca, który otrzymał wezwanie do zwrotu subwencji z PFR, nie powinien pozostawać bierny. Po pierwsze, warto niezwłocznie zareagować na korespondencję i złożyć własne wyjaśnienia. Należy przedstawić dowody, że oświadczenia składane przy wniosku o subwencję były prawdziwe, a środki zostały wykorzystane zgodnie z regulaminem programu. Po drugie, należy domagać się ujawnienia samej rekomendacji CBA – PFR nie zawsze przekazuje ją dobrowolnie, choć przedsiębiorca ma prawo poznać jej treść.
Z doświadczenia wynika, że sądy coraz częściej przyznają rację przedsiębiorcom, wskazując, iż PFR nie może opierać swoich decyzji wyłącznie na opinii CBA. W kilku orzeczeniach zwrócono uwagę, że rekomendacja służb nie ma charakteru dowodu, lecz jedynie wskazówkę dla Funduszu, który powinien samodzielnie przeanalizować sytuację beneficjenta.
Podsumowując, negatywna rekomendacja CBA stała się w ostatnim czasie główną przesłanką żądań zwrotu subwencji covidowych, ale nie oznacza automatycznej utraty prawa do otrzymanej pomocy. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny i często istnieją solidne podstawy do skutecznej obrony przedsiębiorcy – zarówno na etapie postępowania przed PFR, jak i w postępowaniu sądowym.
Jeśli otrzymali Państwo pismo z PFR wzywające do zwrotu subwencji z Tarczy Finansowej PFR, warto jak najszybciej skonsultować sprawę z adwokatem. Kancelaria oferuje kompleksową pomoc w analizie zasadności rekomendacji CBA, przygotowaniu wyjaśnień oraz reprezentacji w sporach z Polskim Funduszem Rozwoju. W wielu przypadkach odpowiednio przygotowana argumentacja pozwala skutecznie ochronić interesy przedsiębiorcy i uniknąć zwrotu otrzymanej pomocy.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie jest to porada prawna.
Stan prawny na dzień 22 października 2025 r.
Autor:
Redaktor cyklu:
