W dniu 7 listopada 2025 r. została skierowana do podpisu przez Prezydenta RP ustawa z dnia 17 października o zmianie ustawy o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego oraz Deweloperskim Funduszu Gwarancyjnym („ustawa deweloperska”) oraz niektórych innych ustaw („Nowelizacja”), która wprowadza do porządku prawnego zasady prowadzenia Portalu Danych o Obrocie Mieszkaniami („Portal DOM”). W niniejszym artykule wskażemy Państwu, od kiedy i jakie dane będą gromadzone przez Portal oraz kto będzie miał do nich dostęp.
Zgodnie z dodanym przez Nowelizację art. 56a ustawy deweloperskiej Portal DOM ma być prowadzony przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Obejmować on będzie gromadzenie i przetwarzanie danych i informacji dotyczących obrotu lokalami mieszkalnymi i domami jednorodzinnymi na terytorium RP oraz:
- utworzenie, utrzymywanie i rozwijanie w oparciu o nie punktu dostępu do informacji o cenach transakcyjnych lokali mieszkalnych i domów jednorodzinnych;
- generowanie lub opracowywanie w oparciu o nie informacji statystycznych służących prowadzeniu polityki sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w tym informacji statystycznych dotyczących uczestników tego obrotu.
Powyższe dane będą uzyskiwane ze wszystkich transakcji mających za przedmiot przeniesienie tytułu prawnego nieruchomości na terytorium Polski, tj.:
- nieruchomości stanowiących lokale mieszkalne i domy jednorodzinne z rynku pierwotnego, które są objęte obowiązkiem prowadzenia mieszkaniowego rachunku powierniczego zgodnie z przepisami ustawy deweloperskiej;
- nieruchomości stanowiących lokale mieszkalne z rynku pierwotnego, nieobjęte obowiązkiem prowadzenia rachunku powierniczego;
- nieruchomości z rynku pierwotnego i wtórnego przekazywane przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej w oparciu o informacje wynikające z aktów notarialnych zgłaszanych przez notariuszy, przy czym z wyłączeniem informacji dotyczących umowy o dożywocie i umowy zamiany.
Dane statystyczne gromadzone przez Portal DOM, takie jak liczba transakcji oraz średnie ceny transakcyjne lokali mieszkalnych i domów jednorodzinnych lub ich mediany, będą publicznie dostępne. Oznacza to, że każdy zainteresowany podmiot będzie mógł zweryfikować średnie ceny transakcyjne w wybranym przez siebie okresie oraz terenie, przy czym powyższe podlega pewnym ograniczeniom.
Stosownie do art. 56e ustawy deweloperskiej dane te będą upubliczniane wyłącznie w sytuacji, gdy łącznie dla wybranych przez użytkownika Portalu DOM lokalizacji, okresu i przekroju rodzajowego:
- liczba lokali mieszkalnych albo domów jednorodzinnych wynosi co najmniej sześć;
- liczba różnych nabywców wynosi co najmniej sześciu.
Powyższe ograniczenia mają na celu zachowanie anonimowości transakcji oraz nabywców nieruchomości. Wprowadzone zmiany, po uchwaleniu ustawy dot. jawności cen, są kontynuacją działań ustawodawcy mających na celu zwiększenie transparentności rynku nieruchomości w Polsce.
Ustawa została przekazana Prezydentowi RP do podpisu, jednak na dzień sporządzenia niniejszego artykułu akt ten nie został jeszcze podpisany. W konsekwencji proces legislacyjny pozostaje w toku, a projektowane regulacje nie wywołują obecnie skutków prawnych.
Należy podkreślić, że na tym etapie istnieje ewentualność, iż ustawa ostatecznie nie wejdzie w życie. Prezydent może skorzystać z konstytucyjnego uprawnienia i odmówić jej podpisania, kierując ustawę ponownie do Sejmu. Ewentualne skorzystanie z tego uprawnienia oznaczałoby opóźnienie wejścia w życie ustawy albo jej brak. Powyższe wydaje się jednak mało prawdopodobne, gdyż istnieje konsensus polityczny w tej materii.
Portal DOM ma rozpocząć swoją działalność po upływie 16 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie jest to porada prawna.
Stan prawny na dzień 25 listopada 2025 r.
Autor:
Redaktor cyklu:
