Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej otworzył właśnie nabór w programie „Fundusze Europejskie na infrastrukturę, klimat, środowisko 2021–2027 (FEnIKS), Część 5) Źródła wysokosprawnej kogeneracji”. Do rozdysponowania jest aż 627 mln zł na projekty wysokosprawnej kogeneracji opartej na odnawialnych źródłach energii – w szczególności biomasie (z wyłączeniem leśnej), biogazie i biometanie. Wnioski można składać od 21 listopada 2025 r. do 10 marca 2026 r., a wsparcie ma formę połączenia dotacji i preferencyjnych pożyczek. Co istotne, intensywność dofinansowania może sięgać nawet do 100% kosztów kwalifikowanych, co w praktyce umożliwia realizację inwestycji bez angażowania lub przy minimalnym angażowaniu własnego kapitału. Program jest skierowany do przedsiębiorców, jednostek samorządu terytorialnego (oraz ich jednostek organizacyjnych), podmiotów realizujących zadania własne JST oraz spółdzielni mieszkaniowych. Dofinansowanie obejmuje budowę lub rozbudowę jednostek wytwórczych o mocy powyżej 50 kWe pracujących w warunkach wysokosprawnej kogeneracji, a także możliwość dofinansowania magazynów energii oraz układów trigeneracji (prąd–ciepło–chłód).
Co dokładnie można sfinansować?
Zgodnie z dokumentacją programu, wsparcie obejmuje przede wszystkim instalacje, które jednocześnie wytwarzają energię elektryczną i ciepło (kogeneracja), a w niektórych projektach także chłód (trigeneracja). Warunkiem jest spełnienie kryteriów „wysokosprawnej” kogeneracji oraz wykorzystanie odnawialnych źródeł energii – biogazu, biometanu lub biomasy innej niż leśna. Program wyraźnie preferuje rozwiązania lokalne: ciepłownie i elektrociepłownie komunalne, instalacje przy zakładach przetwórstwa rolno‑spożywczego, zakładach wodociągowo‑kanalizacyjnych czy w przemyśle. Takie źródła poprawiają bezpieczeństwo energetyczne, pozwalają zagospodarować odpady i obniżają rachunki odbiorców, co jest jednym z kluczowych celów unijnej transformacji energetycznej do 2050 r.
Wysokosprawna kogeneracja i OZE to nie tylko technologia, ale przede wszystkim konkretne definicje ustawowe, od których zależy prawo do wsparcia. Kogeneracja, zgodnie z Prawem energetycznym, to równoczesne wytwarzanie ciepła i energii elektrycznej lub mechanicznej w ramach tego samego procesu technologicznego – a od spełnienia szczegółowych parametrów sprawności zależy uznanie instalacji za „wysokosprawną”. Z kolei ustawa o odnawialnych źródłach energii szczegółowo określa, czym jest OZE, jak kwalifikujemy biogaz, biometan czy biomasę, a także jakie mechanizmy wsparcia energii odnawialnej funkcjonują w Polsce. Program FEnIKS odsyła do tych regulacji – błędne opisanie paliwa, niewłaściwe zakwalifikowanie instalacji albo dobór parametrów technicznych niezgodny z definicjami prawnymi może oznaczać, że projekt nie spełni kryteriów konkursu. Na to nakładają się przepisy o pomocy publicznej i o finansach publicznych, które wymagają, aby środki unijne były wydatkowane zgodnie z przeznaczeniem i procedurami – w przeciwnym razie pojawia się ryzyko korekt finansowych i zwrotu części lub całości dofinansowania. Dlatego dokumentacja projektowa to już nie „zbędna papierologia”, ale rozbudowany zestaw oświadczeń, analiz, harmonogramów, dowodów zgodności z prawem i warunkami programu.
Już teraz gorąco zachęcamy Państwa do zapoznania się z kolejnym artykułem, w którym omówimy praktyczne aspekty związane z uzyskaniem dofinansowania oraz omówimy najczęstsze problemy, z którymi spotykają się rolnicy.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie jest to porada prawna.
Stan prawny na dzień 26 listopada 2025 r.
Autor:
Redaktor cyklu:
